دنده هاي صنعتي و روانكاري آنها


خلاصه

دنده هاي صنعتي و روانكاري آنها

دنده ها اجزایی مکانیکی هستند که شامل انتقال‌دهنده‌ها، گردنده‌ها و افزايش‌دهنده‌های قدرت مي‌باشند. هدف از روانکاري دنده‏ها و استفاده از روغن ‌دنده‏، جلوگيري از لغزش بين داندانه‏ها و جدا‌ نگهداشتن سطوح فلزي که روي يکديگر حرکت ميكنند، کاهش ضريب ‌اصطکاک و سايش، ممانعت از خوردگی، جلوگيری از افزايش دما (بر اثر اصطکاک لغزشی- غلتشی)، کاهش سر‌و‌صدا درحين کار، تعويض راحت دنده در درجه‌حرارت‌هاي پايين، بهبود انتقال حرارت، فراهم‌آوردن شرايط نرم و آسان برای انتقال قدرت توسط دنده‌ها و افزايش طول عمر دنده‏ها است.



چکیده

تشکيل يک لايه‌ی روغن بر روي سطوح تماس دندانه‏هاي دنده باعث به حداقل‌رسيدن و يا جلوگيري از تماس خشک فلز- فلز مي‏شود. همه‌ي روغن‌دنده‏ها بايد داراي ويژگي‏هايي مانند فشارپذيري بالا، سازگاري با کاسه‏نمدها، خاصيت جلوگيري از زنگ‏زدگي و در موارد كاربرد هابي غير صنعتي داراي ويژگيهاي تعويض راحت دنده، خاصيت انتقال نيرو و روانکاري باشند
مشخصات عمومی روانكار در كاربرد در انواع دنده ها شامل موارد ذیل است:

1- گرانروی مناسب: روغن‌دنده بايد داراي گرانروي مناسب براي تشکيل يک لايه‌ی پايدار روغن در يک سرعت و درجه‌حرارت مشخص باشد. گرانروی يکي از اساسي‏ترين ويژگي‏ها براي اطمينان از ايمنی دنده‏ها و کارکرد بدون صداي آنها مي‏باشد.گرانروی مناسب در درجه‌حرارت عملکرد تضمينی بر توزيع روغن به تمام سطوح و تشکيل لايه‌های روغن در سرعت‌ها و فشارهای موجود می‌باشد.
2-خواص ضدزنگ و ضدخوردگی: خاصيت ضد‌زنگ‌ برای محافظت سطوح فلزی در برابر زنگ‌زدگی است. روغن‌دنده‌ها نبايد خورنده‌ باشند، بلكه بايد از خوردگی شيميايی سطوح‌ فلزی جلوگيری کنند. به منظور جلوگيري از خوردگی و مخلوط‌شدن مواد حاصل از زنگ‏زدگی و خوردگی با روغن، روانکار و محيط روانکاری بايد از نظر شيميايی خنثی باشند.
3-پايداری در برابر کف‌کردن (جلوگيری از تشکيل کف): از آنجا که در صورت تلاطم و هم‌خوردن روانکار و در نتيجه ايجاد کف در روغن، لايه‏ي روغن مناسب و خوبي بر روي دندانه‏ها و دنده تشکيل نمي‏شود، بنابراين ضدکف بودن از نيازهاي بسيار مهم و اصلي روانکار است. اين ويژگی از تشکيل مقادير بيش از حد کف در مخازن و جعبه‌دنده‌ها جلوگيری می‌کند.
4-آبگريزی: از آنجا که رطوبت موجود در محيط اطراف سيستم دنده به هنگام پايان کار دنده‏ها تمايل به ميعان دارند، از اين‌رو روانکار بايد توانايی جداسازی و دفع آب و يا رطوبت را داشته باشد. روغن‌ بايد دارای قدرت جداشدن سريع از آب و حفاظت در برابر تشکيل امولسيون‌ داشته باشد.
5-حفاظت سطوح در برابر خراش: روغن‌دنده بايد مانع خراشيدگي سطوح دندانه‏هاي تحت فشار و بار زياد شود.
6-جلوگيری از سايش سطوح: اين ويژگي در روانکار موجب کاهش سايش، آسيب‌ديدن و از کار افتادن زود هنگام دنده‏ها می‏شود.
7-پايداری و استحكام لايه : اين ويژگي در روغن امکان استفاده از آنرا براي مدت طولاني‏تری فراهم مي‏کند.
8-روان‏سازی: اين ويژگی در کاهش اصطکاک مؤثر است.
9-چسبندگی: چسبندگی روغن‏‌دنده‌ از هدر‌رفتن روغن در اثر نيروي گريز از مرکز در سرعت‌هاي بالا جلوگيری مي‏کند.
10-سازگاري با کاسه‏نمدها و آب بندها: سازگاری روغن‌دنده با کاسه‌نمدها، از امکان واکنش يا تخريب روغن و کاسه‌نمد جلوگيری می‌کند.
ساختار شيميايي روغن‌دنده:
روغن‌دنده از مخلوط‌کردن روغن‌پايه‏ها (سنتزي، معدني) با مواد افزودني (عوامل EP، ضدسايش و...) به‌دست می‌آيد، که بسته به نوع روغن‌دنده ترکيب درصد اين مواد متفاوت است.
روغن‌پايه‌ها :

روغن‌پايه ‏هاي مورد استفاده در روغن‌دنده، روغن‏هاي معدنی و سنتزی مي‌با‏شند. در دنده‏هاي صنعتی که احتمال خراشيدگي کم است و شرايط درگيري دندانه‏ها در هم شديد نيست، از روغن‌پايه‏های معدنی بيشتر استفاده می‌شود. انتخاب روغن‌معدنی با گرانروي مناسب به قدرت منتقل‌شده و سرعت چرخدنده ها بستگی دارد. روغن‌پايه‏ هاي سنتزي‏که به‌طور عمده در روغن‌دنده به‌کار مي‏روند، روغن‏هاي استري، هيدروکربن‌های سنتزشده ، پلي‌گليکول‏ها و برخي از آروماتيک‏هاي‌آلکيله‌ هستند. از مزاياي روانکارهاي سنتزي بر روانکارهاي معدني مي‏توان به بهبود‏ کارايي بر اثر کاهش اتلاف اصطکاکي دنده‏ها، اتلاف کمتر در دنده‏ها به کمک کاهش اصطکاک و به‌کار بردن انرژي کمتر، کاهش دماهاي عملکرد تحت بار موجود، افزايش طول عمر، عدم نياز به سيستم خنک‏کننده و نياز به تعويض روغن 3 تا 5 برابر کمتر نسبت به روغن‏هاي معدني اشاره کرد.

مواد افزودني:

علاوه بر نوع روغن‏‌پايه، نوع و مقدار مواد افزودني (که به مقدار زيادي به روغن‌پايه‏ي به‌کار رفته بستگي دارد) اثر ويژه‏اي بر عملکرد و طول عمر انتقال‌دهنده‏ها (دنده‏ها) دارد. بسته به نوع کارکرد روغن‌دنده افزودني‏هاي به‌کار رفته در ساختار آن تغيير مي‏کند. به‌طور کلي در ساختار روغن‌دنده‏ها به منظور بهبود خواص تحمل بار، گرانروي، مقاومت در برابر خراش، خوردگي و ... از مواد افزودني استفاده مي‏شود.
افزودني‏هايي که معمولاً در روغن‌دنده (برحسب کاربرد) استفاده مي‏شوند عبارتند از: افزودني‏هاي ضدزنگ، ضدسایش، بازدارنده‏هاي اکسيداسيون، عوامل EP یا فشارپذیر، بازدارنده‏هاي خوردگي، بهبود‏دهنده‏هاي شاخص گرانروي، متفرق‏کننده‏‏ها، ضدکف‌ها‏، پايين‌آوردنده‏هاي نقطه‏ي ريزش و بهبود‏دهنده‏هاي خواص اصطکاکي.
عواملEP يکي از اجزاء مهم برخي از روغن‌دنده‏ها هستند که از سطوح دندانه‏هاي دنده محافظت مي‏کنند و موجب افزايش طول عمر دنده مي‏شوند. متفرق‏کننده‏ها براي حفظ تميزي و پاکيزگي در سيستم دنده به روغن‌دنده افزوده مي‏شوند. در شرايطي که دنده‏ها تحت بارهاي بسيار زياد هستند به‌کاربردن افزودني‏های EP ضروري است. روغن‌دنده‏هاي ساده، مخروطي، حلزوني و مارپيچ با بارهاي خيلي زياد، حاوي افزودني‏هاي سولفور کلر و یا فسفردار هستند. اين افزودني‏ها خواص ضدسايش و فشارپذيري بسيار‌خوبي در محدوده‏ي وسيعي از شرايط ايجاد می‏کنند.

لینک دانلود