راهنماي عملي روانكاري ماشين آلات


خلاصه

روغن موتور و مواد افزودني در روانكاري

راهنماي عملي روانكاري ماشين آلات

تمام روغن‌هاي با كيفيت بالا ، مجموعه‌اي از مواد افزودني هستند كه با درصد وزني يا حجمي مشخص ، به روغن پايه اضافه و با آن مخلوط مي‌شوند تا بتوانند موتور را براساس مشخصاتي كه توسط سازندگان موتور تعيين شده است ، حفاظت كنند.

براي مثال يك روغن موتور با سطح مرغوبيت API CE حدود22درصد ماده افزودني دارد . يك روغن باسطح مرغوبيت API SH/CG-4 حتي ممكن است داراي درصد ماده افزودني خيلي بيشتر از ماده افزودني در روغن با سطح مرغوبيت API CE باشد تا بتواند موتورهاي توربوشارژ ديزلي و يا بنزيني را كه تحت شرايط بسيار سخت كار مي‌كنند ، حفاظت كند


چکیده

    انواع بسيار زيادي از مواد افزودني در دسترس هستند. اين مواد بر اساس قابليت‌هاي آنها در حفاظت از موتور ، انتخاب مي‌شوند. هم‌چنين اين مواد براساس توانايي آنها در رابطه با مخلوط شدن با روغن هاي پايه مورد استفاده در كارخانه‌هاي روغن سازي انتخاب مي‌شوند. انواع مختلف مواد افزودني عبارتند از :

مواد افزودني پاك كننده - متفرق كننده:

اين مواد افزودني با روغن پايه مخلوط مي‌شوند تا قطعات موتور را تميز كرده و آلودگي‌هاي تميز شده و ذرات حاصل از احتراق را به صورت معلق در روغن نگه‌دارند. نتيجه اين عمل جلوگيري از تشكيل لجن و ايجاد رسوب، روي قطعات مختلف موتور است. اين مواد هم‌چنين اسيدهاي موجود در روغن را كه در اثر اكسيداسيون روغن و هم‌چنين احتراق سوخت‌هاي با كيفيت پايين ايجاد مي‌شوند، خنثي مي‌كنند. اگر اين مواد مقدار زيادي از آلودگي‌ها را در روغن معلق نگه‌دارند و هم‌چنين اسيدهاي زيادي را خنثي كنند، به تدريج كيفيت آنها كاهش يافته و خاصيت خود را از دست خواهند داد. وجود اين مواد در روغن، باعث ايجاد خاصيت قليايي در آن مي‌شود. اين خاصيت را با عدد بازي كل (TBN) نشان مي‌دهند.

مواد افزودني پاك‌كننده كه در روغن موتور به‌كار مي‌روند، از نوع تركيبات آلي- فلزي (فلزات كلسيم، باريم و منيزيم) هستند. اين تركيبات داراي دو خاصيت قليايي، اسيدهاي موجوددر روغن را خنثي كرده، در نتيجه از خوردگي موتور جلوگيري مي كنند. هم‌چنين با ايجاد يك لايه روي ذرات آلودگي موجود در روغن، از چسبيدن اين ذرات به قطعات موتور و در نتيجه توليد رسوب روي اين قطعات جلوگيري مي‌كنند. بعضي از انواع پاك كننده ‌ها نيز باعث باردار كردن آلودگي‌هاي موجود در روغن مي‌شوند. اين عمل باعث مي‌شود كه اين ذرات (آلودگي‌ها) يكديگر را دفع كرده و از تجمع آنها و ايجاد لجن جلوگيري كنند.

مواد متفرق كننده مورد استفاده در روغن موتور از نوع مواد پليمري بدون خاكستر هستند و دو خاصيت دارند. با حل كردن اسيدهاي موجود در روغن، خوردگي كنترل مي‌شود، به طوري كه به اسيدها اجازه داده نمي‌شود با سطوح فلزي تماس حاصل كنند. هم‌چنين اين مواد آلودگي‌ها، ذرات كربني و لجن‌ها را در روغن به صورت معلق در آورده، از ايجاد رسوب جلوگيري مي‌كنند.

    استفاده از دو ماده افزودني پاك كننده و متفرق كننده با هم ، باعث مي‌شود كه خاصيت خنثي‌كنندگي و معلق نگهداشتن آلودگي‌ها در روغن خيلي زياد شود، به طوري كه اثر آن نسبت به زماني كه فقط يكي از اين دو ماده افزودني استفاده شود، بسيار زيادتر خواهد بود. همان‌طور كه پيش‌از اين گفته شد، به تدريج كه مواد افزودني اسيدها را خنثي كرده و آلودگي‌ها را در روغن معلق نگه مي‌دارند، كيفيت خود را از دست خواهند داد. به همين دليل است كه پس از مدتي كاركرد، روغن بايد تعويض شود.

مواد افزودني ضد سايش: اين مواد افزودني از سايش قطعات موتور كه در اثر تماس فلز به فلز رخ مي‌دهد، جلوگيري مي‌كنند. هم‌چنين قطعات موتور را از خوردگي توسط اسيدهاي توليدي در روغن نيز حفاظت مي‌كنند. به‌طور كلي اين مواد با ايجاد يك لايه روي قطعات موتور، آنها را محافظت مي‌كنند.

اين مواد در اثر كاركرد زياد، خاصيت خود را از دست مي‌دهند و ديگر قادر به حفاظت قطعات نخواهند بود. يكي از معروف‌ترين مواد افزودني ضدسايش كه در روغن موتور مورد استفاده قرار مي‌گيرد ، ماده افزودني ديتيوفسفات روي(ZDDP) است. بعضي از مواد افزودني ضد سايش در درجه حرارت‌هاي كاركرد بالاي ر100 درجه سانتيگراد تجزيه مي‌شوند. به همين دليل است كه بايد از مواد افزودني ضد سايش كمكي در شرايط كاركرد درجه حرارت بالا نيز استفاده شود.

   

مواد افزودني ضداكسيداسيون: اين مواد از حملة اكسيژن به روغن پايه كه باعث اكسيد شدن روغن پايه و در نتيجه افزايش گرانروي آن (سفت شدن آن) مي‌شود، جلوگيري مي‌كنند. اگر در حين كاركرد، روغن سفت شود، نشان دهنده اين موضوع است كه عمل اكسيداسيون در روغن رخ داده است. در نتيجه اكسيداسيون، اسيدهاي آلي توليد مي‌شوند. اسيدهاي توليد شده به ياتاقان‌هاي مس- سرب حمله كرده و باعث خوردگي آنها مي‌شود.

با توجه به مطالب فوق، اكسيد شدن روغن باعث سفت شدن آن مي‌شود و در نتيجه روغن نمي‌تواند به راحتي جريان يافته و به تمام قطعات برسد. اين امر منجر به افزايش سايش و درجه حرارت كاركرد ماشين خواهد شد . هم‌چنين اكسيد شدن روغن، باعث توليد اسيدهاي آلي و در نتيجه ايجاد خوردگي در ياتاقان‌هاي از جنس مس - سرب خواهد شد .

مواد افزودني بهبود دهنده شاخص گرانروي (VII) Viscosity Index Improver :

اين مواد باعث كم شدن تغييرات گرانروي در برابر تغييرات درجه حرارت مي‌شوند. به عبارت ديگر با افزايش اين مواد به روغن، از شل شدن زياد روغن، در اثر افزايش درجه حرارت و سفت شدن زياد آن در اثر كاهش زياد درجه حرارت جلوگيري مي‌شود . ايـن مواد در ساخت روغـن‌هـاي چنـد درجـه مثـلSAE،W-30 ياSAE 14W-40 ، مورد استفاده قرار مي‌گيرند .

انواع مختلفي از مواد افزودني بهبود دهنده شاخص گرانري وجود دارد . اين مواد تركيبات شيميايي(مثل: پلي بوتن‌ها - پلي متا اكريلات‌ها، الفين كوپليمرها، استرهاي استايرن، پلي ايزوبرن و ...) هستند كه در كم كردن مصرف سوخت، بهبود خواص جريان در درجه حرارت‌هاي پايين و جلوگيري از تشكيل كريستال‌هاي واكس در روغن نقش دارند. در حال حاضر كوپليمرهاي الفين‌ها به خاطر قيمت ارزان و راندمان بسيار خوب در موتورها، به طور وسيعي در فرمولاسيون روغن‌هاي موتور مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

استرهاي استايرن نيز به طور خيلي زياد، در فرمولاسيون روغن‌هاي دنده به‌كار برده مي‌شوند . پلي متا اكريلات‌ها داراي خواص جريان بسيار خوب در درجه حرارت‌هاي پايين هستند و از تشكيل كريستال واكس نيز در روغن جلوگيري مي‌كنند . در نتيجه باعث مي‌شوند كه نقط ريزش روغن نيز پايين برود.

مواد افزودني ضدزنگ: اين مواد باعث كاهش و يا زنگ زدگي داخل موتور، از طريق خنثي كردن اسيدها و جلوگيري از رسيدن رطوبت به سطوح فلزي مي‌شوند.

مواد افزودني ضدكف: اين مواد افزودني كشش سطحي روغن را كم كرده و اجازه مي‌دهند كه هواي حبس شده در روغن، از درون آن فرار كند . اين عمل باعث جلوگيري از كف كردن بيش‌از اندازه روغن مي‌شود. هم‌چنين اين مواد به علت كم كردن تماس روغن با اكسيژن، تا حدودي از اكسيداسيون روغن نيز جلوگيري مي‌كنند.

بهبود دهنده‌هاي اصطكاك: اين مواد باعث كاهش اصطكاك داخلي روغن مي‌شوند. كم شدن اصطكاك نيز مصرف سوخت را كم مي‌كند.

مواد افزودني پايين آورنده نقطه ريزش: نقطه ريزش روغن، پايين‌ترين درجه حرارتي است كه در آن درجه حرارت (تحت شرايط استاندارد آزمايش) روغن مي‌تواند جريان داشته باشد. بسياري از روغن‌ها داراي مقداري واكس محلول هستند . اگر اين روغن‌ها سرد شوند واكس‌هاي حل شده در آنها شروع به تشكيل كريستال مي‌كنند. شكل ساختماني اين كريستال‌ها به نحوي است كه مقداري روغن در داخل آنها به دام مي‌افتد. وقتي اين كريستال‌ها به اندازه كافي رشد كنند، باعث مي‌شوند كه روغن از حالت مايع بودن خارج شود. مواد افزودني پايين آورنده نقطه ريزش از تشكيل كريستال‌ها در روغن جلوگيري كرده، باعث مي‌شوند كه روغن در درجه حرارت‌هاي پايين يخ نزند و به خوبي جريان داشته باشد.

مواد افزودني بازدارنده خوردگي: در سيستم روغن‌كاري ممكن است انواع مختلفي از خوردگي به وجود آيد. يكي از بدترين انواع خوردگي‌ موجود در سيستم، خوردگي حاصل از اسيدهاي آلي است كه در روغن توليد مي‌شود، اين اسيدها به سطوح ياتاقان‌ها حمله كرده و باعث خوردگي آن‌ها مي‌شوند. مواد افزودني بازدارنده خوردگي يك لايه روي سطوح فلزي ايجاد كرده از رسيدن اسيدها‌ي آلي به سطوح فلزي جلوگيري مي‌كنند. در نتيجه از خوردگي سطوح فلز جلوگيري مي‌شود.

يادآوري: اين موضوع خيلي مهم است كه روغن پايه به تنهايي نمي‌تواند يك موتور را به طور كامل حفاظت كند و بايد از بسته‌هاي مواد افزودني در روغن استفاده كرد، تا حفاظت از موتور به خوبي صورت گيرد. وقتي كه بسته مواد افزودني در روغن خواص خود را از دست بدهد، افزايش گرانروي، توليد لجن، خوردگي ياتاقان‌ها و سايش در موتور بيشتر خواهد شد. اگر روغن موتور داراي كيفيت خوبي نباشد، اين مشكلات سريع‌تر رخ مي‌دهند. به همين دليل است كه بايد از روغن‌هاي با سطح مرغوبيت بالا استفاده كرد تا مشكلات ذكر شده هر چه ديرتر اتفاق افتد. جداول سه گانه راهنماي خوبي براي شناخت انواع مواد افزودني و اثرات آن‌ها در روغن موتور است.

درفرمول يك نمونه روغن ‌موتور ديزلي با سطح مرغوبيت API CE ، SAE 15W-40ر،9درصد بهبود دهنده شاخص گرانروي ،13 درصد بسته ماده افزودني و 78 درصد روغن پايه به كار رفته است.

با توجه به اعداد جدول ، ملاحظه مي‌شود كه براي فرمولاسيون يك روغن با سطح مرغوبيت API CE ، معادل22درصد ماده افزودني به كار برده شده است.

همان طور كه در جدول ملاحظه مي‌شود، بيش از94درصد از بسته ماده افزودني را مواد افزودني پاك كننده، متفرق كننده، ضدسايش و ضداكسيداسيون تشكيل مي‌دهند. در روغن‌هاي صنعتي، علاوه بر مواد افزودني (كه پيش از اين توضيح داده شد) ممكن است مواد زير نيز موجود باشند:

امولسي فايرها: باعث توليد امولسيون آب در روغن مي‌شوند.

دي‌مولسي فايرها: باعث جدا شدن سريع آب و روغن از يكديگر مي‌شوند.

مواد سفت كننده: باعث سفت شدن روغن مي‌شوند.

بيوسايدها: از رشد باكتري‌ها در روغن و سوخت‌هاي ديزلي جلوگيري مي‌كنند.

عوامل ژل كننده: (براي گريس) باعث ژله‌اي شدن گريس مي‌شوند.

تمام توليد كنندگان و مصرف كنندگان بر اين موضوع كه مواد افزودني بايد در حين انبارداري پايدار بوده، بوي زننده نداشته و غير سمي باشند و نيز به وسيله امكانات معمولي حمل و نقل قابل جابه‌جا شدن باشند ، تاكيد دارند.

روغن كاري موتورهاي با سوخت گاز طبيعي ثابت

روغن مورد نياز موتورهايي كه با گاز طبيعي كار مي‌كنند، با روغن‌هاي مورد استفاده در موتورهاي بنزيني و ديزلي متفاوت هستند. اين موتورها مي‌توانند تا16 سيلندر و9هزار اسب بخار قدرت داشته باشند . ظرفيت روغن اين موتورها100تا600 ليتر است و سرعت آنها نيز از300تا2هزار دور در دقيقه است. گاز طبيعي مورد استفاده در اين موتورها داراي دامنه وسيعي از تغييرات كيفي مي‌باشد . اين گازها مي‌توانند گاز طبيعي شيرين (بدونH2S) و يا گاز طبيعي ترش (داراي H2S) همراه با منواكسيد كربن، نيتروژن و يا حتي گازهاي با كيفيت بسيار پايين حاصل از تجزيه فضولات در زير زمين باشد.

بيشتر اين موتورها توبوشارژ دو زمانه يا چهار زمانه هستند. اين موتورها اغلب براي كاركرد كمپرسورهاي گاز و ژنراتورهاي توليد برق در نيروگاه‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

موتور و كمپرسور به وسيله يك شفت به يكديگر متصل مي‌شوند. موتورهاي گاز طبيعي‌سوز، داراي نيازهاي مخصوص به خود هستند كه با نيازهاي موتورهاي ديزلي و بنزيني تفاوت دارد. اين مساله به علت عوامل زير است:

1-بيشتر اين موتورها در فضاهاي بسته كار مي‌كنند در نتيجه درجه حرارت محيط اطراف اين موتورها بسيار بالا است.

2-فرآيند احتراق در اين موتورها خيلي تميز است. بنابراين مقدار ذرات كربن توليدي در اين موتورها بسيار كم است و در نتيجه نياز به درصد بالايي از مواد افزودني پاك‌كننده نيست.

3-از آن‌جا كه در اين موتورها از سوخت متان استفاده مي‌شود، بنابراين مشكل رقيق شدن روغن توسط سوخت وجود ندارد . ولي چون درجه حرارت احتراق بالاتر از درجه حرارت احتراق در موتورهاي بنزيني و ديزلي است، مشكل رقيق شدن روغن در اثر ازدياد درجه حرارت خيلي جدي است و بايد به طور حتم اين موضوع در نظر گرفته شود.

4-درجه حرارت بالاي احتراق در اين موتورها باعث اكسيداسيون و نيتراسيون روغن مي‌شود.

5-در بيشتر مواقع سرعت كاركرد اين موتورها ثابت است . بنابراين مستعد تشكيل رسوب هستند.

6-سايش محل نشست سوپاپ دود و يا سوختن اين سوپاپ‌ها از مسائل مهم در موتورهاي گاز طبيعي سوز است.

سايش محل نشست سوپاپ ، عبارت است از سايش تدريجي محلي كه سوپاپ روي سرسيلندر مي‌نشيند و اين عمل به علت روغن كاري نامناسب و يا رسوب خاكستر نرم ناكافي در محل نشست سوپاپ ايجاد مي‌شود. وجود رسوب خاكستر نرم به اندازه كافي در محل نشست سوپاپ ايجاد مي شود. وجود رسوب خاستر نرم به اندازه كافي در محل نشست سوپاپ، به مقدار زيادي از اين سايش جلوگيري مي‌كند.

در بعضي مواقع سايش ممكن است به اندازه‌اي زياد باشد كه روي سطح و يا داخل محل نشست سوپاپ شيار ايجاد شود . بسته به طراحي موتور، عوامل متعددي مي‌توانند باعث اين موضوع شوند . فرمولاسيون روغن ( كه در ميزان رسوب خاكستر اثر دارد)، گرانروي روغن، درجه حرارت كاركرد، درجه حرارت گازهاي خروجي از اگزوز ، كيفيت گاز طبيعي ، خصوصيات طراحي موتور و نسبت هوا به سوخت از عواملي هستند كه در بررسي صدمه ديدن محل نشست سوپاپ بايد مورد نظر قرار گيرند.

براي كساني كه با اين موتورها بيشتر سر و كار دارند ، رسوب خاكستر بيشتر از موارد ديگر مورد نظر است .

رسوب خاكستر ”ASH DEPOSIT” : رسوب خاكستر عبارت است از باقيمانده‌اي كه پس از سوختن روغن و در حين عملكرد موتور ، روي قطعات باقي مي‌ماند . اين خاكستر از سوختن پاك‌كننده‌هاي فلزي (تركيبات كلسيم ، باريم و منيزيم) موجود در روغن ايجاد مي‌شود . اگر مقدار اين رسوبات به اندازه كافي باشد ، از سايش محل نشست سوپاپ جلوگيري مي‌كند . از طرف ديگر اگر مقدار اين رسوبات بيش از حد باشد ، مضر خواهد بود . بنابراين سازندگان روغن بايد دقت زيادي در تعيين نوع مواد افزودني پاك كننده و ضدسايش و هم‌چنين مقدار آن‌ها در روغن مورد استفاده در موتورهاي گاز طبيعي سوز داشته باشند .

در انتخاب و كاربرد مواد افزودني مي‌بايست توصيه‌هاي سازندگان موتور را نيز مد نظر قرار داد . به هر حال ، طبقه‌بندي كيفي API براي روغن‌هاي مورد استفاده در موتورهاي گازطبيعي‌ سوز وجود ندارد .

براي اندازه گيري درصد خاكستر روغن ، مقدار مشخصي از روغن را وزن كرده و سپس آن را مي‌سوزانند . روي باقيمانده حاصل از سوختن ، چند قطره اسيد سولفوريك اضافه كرده و مخلوط را دوباره مي‌سوزانند . با وزن كردن باقيمانده خاكستر ، درصد آن را در روغن محاسبه مي‌كنند. روغن‌هايي كه داراي فلز نيستند ، توليد خاكستر نيز نمي‌كنند .

نيتراسيون : يكي از مهم‌ترين مشكلاتي كه براي روغن موتورهاي گازطبيعي سوز رخ مي‌دهد، نيتراسيون آن است و شدت آن بسيار بيشتر از نيتراسيون روغن در موتورهاي بنزيني و ديزلي است . علت اين امر درجه حرارت بالاي فرآيند احتراق در موتورهاي گاز طبيعي سوز است . اين درجه حرارت بالا باعث توليد No2 مي‌شود . عمل نيتراسيون عبارت است از واكنش شيمياييNo2 با مولكول‌هاي روغن . نتيجه اين واكنش ، سفت شدن زياد روغن ، افزايش رسوب روي بدنه پيستون و توليد لجن در روغن است. وقتي درجه حرارت روغن در كارتل به حدود ر57 درجه‌سانتيگراد برسد عمل نيتراسيون بسيار مشخص است . البته در درجه حرارت‌هاي پايين‌تر نيز عمل نيتراسيون رخ مي‌دهد .

شرايط لازم براي انجام واكنش نيتراسيون ، با شرايط لازم براي عمل اكسيداسيون فرق زيادي دارد. عمل اكسيداسيون در درجه حرارت‌هاي بالاتر رخ داده و به صورت واكنش‌هاي زنجيره‌اي ادامه مي‌يابد.

نسبت هوا به سوخت: تشكيل گازهاي آلاينده NO x در اگزوز اتوموبيل ، بستگي به ميزان هوا نسبت به سوختي دارد كه در طراحي موتور ، به‌منظور كاركرد طبيعي آن ، در نظر گرفته شده است . اين نسبت‌ها به شرح زير طبقه‌بندي مي‌شوند .

استوكيومتري: نسبت هوا به سوخت به طور تقريبي 17:1 - 15/5:1 است.

سوخت رقيق (Lean Burn ): كه در آن نسبت هوا به سوخت كمتر از28بر1 است . اين نسبت ، توليد NOx را كم مي كند ولي كاهش توليد NOx به طور حتم منجر به كم شدن نيتراسيون روغن نمي‌شود.

خيلي از موتورها ممكن است از مبدل‌هاي كاتاليستي در اگزوز استفاده كنند . اين مبدل‌ها باعث كم كردن هيروكربورهاي سوخته نشده ، منواكسيد كربن و اكسيدهاي نيتروژن در گازهاي خروجي از اگزوز مي‌شود . از آن‌جايي كه كاتاليست ممكن است با بعضي از مواد افزودني وارد واكنش شود ، بايد در استفاده از مواد افزودني ضد سايش(ZDDP) كه داراي عناصر فسفر و روي هستند ، بيشتر دقت كرد.

در بيشتر موارد سيستم‌هاي كاتاليستي ، با روغن‌هايي كه داراي مواد پاك كننده فلزي و مواد ضد سايش فسفره تا ميزان ppmر300 باشند ، مشكلي ندارند .

بعضي از موتورها ممكن است شرايط بسيار آساني را براي نيتراسيون روغن فراهم كند ، به طوري كه در كمتر از500 ساعت كاركرد ، روغن نيتره مي‌شود . در صورتي كه شرايط عملكرد بعضي از موتورهاي ديگر طوري است كه عمل نيتراسيون حتي پس‌از هزار ساعت كاركرد نيز اتفاق نمي‌افتد .

نسبت هوا به سوخت ، بيشترين تاثير را در نيتراسيون دارد . حداكثر توليد NOx در نسبت هوا به سوخت19بر1 توليد مي‌شود .

معمولاً اپراتورها براي كاربرد‌‌هاي به خصوصي ، نسبت هوا به سوخت مشخصي را انتخاب مي‌كنند . يك سوخت غني با نسبت هوا به سوخت15/5بر1براي توليد توان بيشتر و يك سوخت رقيق ، با نسبت هوا به سوخت17بر1 از نظر اقتصادي مهم است .

اگر شما بخواهيد كه موتور شما بهترين شرايط اقتصادي (از نظر مصرف سوخت ) را داشته باشد ، توليد اكسيدهاي ازت بسيار زياد خواهد شد .

دومين عاملي كه در نيتراسيون روغن بايد در نظرگرفته شود ، درجه حرارت روغن است . سرعت اكسيداسيون روغن در حرارت‌هاي بالاتر از95 درجه‌سانتيگراد افزايش مي‌يابد . در صورتي كه نيتراسيو ن روغن ، با كاهش درجه حرارت روغن افزايش مي‌يابد . نيتراسيون روغن در حرارت57درجه سانتيگراد ويا كمتر سرعت مي‌يابد . بعضي از سازندگان موتور ، حرارت عملكرد82 درجه سانتيگراد را براي روغن در حين كار موتور توصيه مي‌كنند ، تا در آن حرارت ، سرعت اكسيداسيون و نيتراسيون كم شود .

مصرف روغن نيز روي فرآيند نيتراسيون تاثير دارد . شركت‌هاي توليد كننده روغن ، مواد بازدارنده نيتراسيون و اكسيداسيون را به روغن‌هاي مورد استفاده در موتورهاي گازطبيعي سوز اضافه مي‌كنند . اين مواد افزودني ، تركيباتي را كه باعث واكنش‌هاي نيتراسيون و اكسيداسيون مي‌شوند ، خنثي مي‌كنند . تركيبات فنل و دي‌تيوفسفات روي ، از مهمترين بازدارنده‌ها هستند . براي انتخاب روغن مناسب موتورهاي گاز طبيعي سوز بايد به توصيه سازندگان موتور توجه شود . تعويض به موقع روغن يك راه حل براي افزايش طول عمر موتور است .

كنترل فرآيند نيتراسيون نيز يكي از عوامل موثر در افزايش طول عمر روغن است . جمع شدن رسوبات ، باعث كم شدن عمر موتور مي‌شود . تعويض به موقع روغن ، قبل از تجمع رسوبات ، باعث حل اين مشكل مي‌شود .

زمان دقيق تعويض روغن فقط به وسيله آناليز دقيق روغن توسط آزمايشگاه‌هاي معتبر مشخص مي‌شود . سازندگان موتور نيز زمان‌هاي مختلفي را براي تعويض روغن موتورهاي خود توصيه مي‌كنند.

اكسيداسيون و نيتراسيون روغن توسط آزمايش IR قابل بررسي است . در اين آزمايش ، نور مادون قرمز از داخل نمونه روغن عبور داده مي‌شود . با اندازه‌گيري مقدار نور جذب شده توسط روغن ، اكسيداسيون و نيتراسيون روغن اندازه‌گيري مي‌شود.

موتورهاي قطار و كشتي

موتورهاي مورد استفاده در قطارها، نياز به روغن‌هاي ديزل با كيفيت بالا و درجه گرانــروي ر40 SAE دارند. دربسياري از اين موتورها كه ياتاقان‌هاي آنها از نقره ساخته شده است، نبايد از روغن‌هايي كه داراي بيش از ppm ر10 فلز روي هستند (ماده افزودني ضدسايش ZDDP) استفـاده كرد. چـون اگر مقدار روي بيش ازppm ر10 باشد ، در اثر واكنش الكتروشيميايي، ياتاقان‌هاي نقره‌اي خورده مي‌شوند.

در موتورهاي ديزلي مورد استفاده در قطار و كشتي، كه از سوخت‌هاي با گوگرد زياد (ر0/5 درصد و بالاتر) استفاده مي‌كنند، بايد از روغن‌هايي استفاده شود كه خاصيت قليايي بالايي داشته و سيستم مواد افزودني پاك كننده و متفرق كننده موثري نيز داشته باشند.

براي خنثي كردن اسيدهاي حاصل از احتراق در اين موتورها ، روغن مورد استفاده بايد حداقل داراي عدد بازي حدود13 باشد. در بعضي از موتورهاي دريايي، براي جلوگيري از خوردگي، ممكن است نياز به روغن‌هايي با عدد بازي حدود30 باشد.

لینک دانلود