روانکارهای صنعتی


از آنجا که روغن ها و گریس ها دارای تنوع و ویژگی های خاص هستند و بیش از ۸۵% خرابی ها و از کار افتادگی ماشین آلات ناشی از عملکرد مستقیم روغن و آلودگی آن است بنابراین قبل از انتخاب یک روانکار خوب و مناسب عواملی شامل شاخص گرانروی بالا، ضریب اصطکاک بسیار پایین، روانکاری بالا، سازگاری با قطعات، خاصیت پاک کنندگی مناسب و مقاوم در مقابل زنگ زدگی، خوردگی، اکسیداسیون، حرارت و سایش را باید مدنظر قرار داد. در این راستا واحد بازرگانی نیرو نماد خراسان آماده همکاری جهت تامین، واردات و فروش انواع روغن و گریس های تخصصی برندهای Mobile ,Castrol ,BP ,kuber ,Shell ,Pars ,Behran ,Iranol ,Esso ,Total ,Texaco Total ,Rhenus ,Rocol و ... به صورت مستقیم بدون واسطه با تضمین اصلی بودن و بهترین قیمت با حداقل زمان است.

خدمات نیرو نماد خراسان

  • مشاوره و فروش انواع روغن های صنعتی
  • پاسخگویی به استعلام ها و سفارش های جدید
  • ثبت سفارش و بازرسی از کالا
  • حمل و ترخیص کالا
  • تامین منابع مالی





روغن پایه
روغن پایه ها از تصفیه نفت خام ( mineral base oil ) یا از طریق شیمیایی ( synthetic base oil ) به دست می آید. این روغن ها نقطه جوشی در محدوده 550 تا 1050 درجه فارنهایت دارند و شامل هیدروکربن هایی با 40-18 اتم کربن هستند، این هیدروکربن ها می توانند پارافینیک یا نفتنیک باشند که این بستگی به ساختار شیمیایی نفت خام دارد.

 روغن پایه ها با نام های مختلفی گرید بندی می شود:

  1. Solvent Neutral ( SN )
  2. Bright Stock ( BS )
  3. Neutral ( N )

با توجه به این که فرآیندهای پالایشی مختلفی که امروزه جهت تولید روغن های پایه رایج است می تواند منجر به تولید روغن های پایه ای با خواص متفاوت شود، انجمن نفت آمریکا ( API ) اقدام به طبقه بندی روغن های پایه با توجه به خواص فیزیکی، شیمیایی و مشخصات آنها نموده است. بر اساس گروه بندی API روغن های پایه به 5 گروه کلیAPI I, API II, API III, API IV, API V  تقسیم می شود که هر کدام دارای زیر شاخه هایی نیز می باشد.

روش تولید

درصد وزنی ترکیبات سیرشده

درصد وزنی گوگرد

شاخص گرانروی

گروه

تصفیه به وسیله حلال

< 90

> 0/03

119-80

I

Hydro cracking

=/> 90

</= 0/03

119-80

II

Server Hydro cracking
Hydro Isomerization

=/> 90

</= 0/03

120+

III

Oligomerization

پلی آلفا اولفین ها ( PAO )

IV

روش های مختلف

همه روغن پایه ها به غیر از گروه های 1 تا 4

V


روغن های گروه I

این گروه از روغن پایه ها دارای کمترین درجه تصفیه در بین سایر گروه هاست. در این گروه عمل تصفیه معمولا توسط حلال صورت گرفته است و مخلوط پس از تصفیه، از زنجیره های هیدروکربنی غیر هم شکل تشکیل می شود. این گروه به عنوان روغن پایه با شاخص گرانروی بین 80-120 و سطح گوگرد بیشتر از 0/03%  معرفی می شود.

محصولات این گروه به صورت زیر نام گذاری می شود:

SN 80, SN 100, SN 150, SN 250, SN 300, SN 350, SN 400, SN 500, SN 600, SN 650, SN 700, SN 900, SN 1200, BS ( Bright Stock )

این نوع روغن دارای یک ویژگی میانگین در بین روغن های گروه I است و عمدتا در تولید روان کننده ها و مواد افزودنی روان کننده کاربرد دارد.

کاربردها

  • روغن ریخته گری
  • روغن دنده
  • سیال فلزکاری
  • روغن هیدرولیک
  • روغن ترانسفورماتور

Value

min/ max

Unit

Parameter

2/0

max

-

 ASTM Color

887

max

Kg/m3

 Density at 15 °C

7/5-9/5

-

cst

Kinematic Viscosity at 100°C

60-90

-

cst

Kinematic Viscosity at  40°C

95-99

-

typical value

Viscosity Index

15-

max

°C

Pour Point

215

min

°C

 Flash Point

0/9

max

%m/m

Sulphur Content

9

max

%m/m

 NOACK Value

 

روغن پایه گروه II

این دسته از روغن ها همان روغن های معدنی مورد استفاده در روغن موتورهای رایج است. در این گروه فرآیند hydro processing  باعث افزایش سطح اشباعیت و تصفیه ناخالصی ها می شود. روغن های موجود در این گروه با شاخص گرانروی بین 80-120 و سطح گوگرد کمتر از 0/03% شناخته می شوند.

محصولات این گروه به صورت زیر نام گذاری می شود:

H 22, H 32, H 46, H 68, H 100, H 150, H 220

روغن پایه گروه III

روغن پایه گروه III بالاترین سطح تصفیه را در بین روغن های معدنی داراست. اگر چه این روغن ها از لحاظ ساختار شیمیایی مهندسی نشده است اما در طیف گسترده ای از ویژگی ها ثبات مولکولی خوبی نشان می دهند. آنها معمولا با مواد افزودنی مخلوط شده و به عنوان محصولات نیمه سنتتیک به بازار عرضه می شود.

محصولات این گروه به صورت زیر نام گذاری می شود:

SH-4, SH-5, SH-6

 روغن پایه گروه IV

روغن پایه گروه IV شامل همه پلی آلفا اولفین ها ( PAOs ) است که به صورت خالص و همچنین مخلوط با روغن های پایه معدنی برای شرایط روانکاری به کار برده می شوند.

روغن های گروه IV پایه سنتتیک بوده و به روش شیمیایی ساخته می شوند.

70N, 100N, 150N, 500N

روغن پایه گروه

روغن پایه گروه V شامل سایر روغن پایه هایی که در برگیرنده همه روغن های نفتنیک و روغن های پارافینیک با شاخص گرانروی متوسط و مایعات سنتزی مانند استرها، سیلیکون ها، پلی گلیکول ها و روغن های گیاهی است می باشد. روغن های نفتیک که شاخص گرانروی آنها به دلیل پایین بودن درصد مواد پارافینی در ترکیب آنها پایین است نیز جزء این گروه محسوب می شود. روغن های پایه نفتیک از نفت خام هایی تولید می شود که فاقد مواد پارافینی بوده و دارای درصد بالایی مواد نفتیک ( حلقه های اشباع ) باشد.
تنها از چند میدان نفتی در جهان می توان نفت خام نفتیک استخراج کرد. تقریبا تمامی میادین نفتی منطقه خاورمیانه ماهیت پارافینیک دارند لذا روغن پایه حاصل از پالایش آنها نیز بر پایه پارافینیک است. روغن های پایه نفتیک به دلیل نداشتن واکس ( مواد پارافینی ) نقاط ریزش بسیار پایینی دارند به همین دلیل در فرمولاسیون روغن های مخصوص سیستم های تبرید از آنها استفاده می شود

روغن ترانسفورماتور
برق یکی از محوری ترین صنعت ها در رشد اقتصادی یک کشور محسوب می شود و هر کشوری که به دنبال رشد اقتصادی است نیاز حیاتی به پیشرفت و توسعه صنعت برق دارد. توزیع برق از یک نیروگاه به مناطق مختلف نیاز به استفاده از شبکه های انتقال قدرت و توزیع دارد که این مهم توسط ترانسفورماتورهای برق، توزیع و قدرت انجام می شود.
پایه روغن عايق ترانسفورماتور به دو صورت است:

  1. روغن معدنی حاصل از نفت خام با پايه نفتی هيدروکربنی ( نفتنيک، پارافينيک )
  2. روغن مصنوعی حاصل ساخت در آزمايشگاه مانند روغن های آسکارل، سيليکونی، استر و ...

کاربرد روغن ترانسفورماتور
روغن ترانسفورماتور موارد مصرف کاملا اختصاصی دارد و مقدار قابل توجهی از آن در تاسیسات صنعت برق کشور شامل ترانسفورماتور روغنی( oil-filled transformers ) ، خازن های ولتاژ بالا ( high voltage capacitors ) بالاست ( ballast ) لامپ های فلورسنت، برخی از کلیدهای ولتاژ بالا( high voltage switches )  و بریکرهای خط ( circuit breakers ) مصرف می شود.

وظیفه اصلی روغن در تجهیزات به عنوان یک عایق الکتریکی و یک سیال خنک کننده است.

نقش اصلی روغن در ترانسفورماتورها

  1. عایق کاری الکتریکی
  2. کنترل درجه حرارت داخلی ترانس و انتقال حرارت
  3. جلوگیری از خوردگی مواد عایق و قسمت های فلزی ترانسفورماتور
  4. آب بندی و جمع آوری و حمل مواد ناخالصی ناشی از کارکرد به خارج از محیط سیستم
  5. خاموش کردن جرقه الکتریکی
  6. افزایش عمر مفید و تضمین پایداری شیمیایی ترانسفورماتور
  7. حلالیت گازهای مختلف
  8. تشخیص عیب
  9. خنک کنندگی

خواص عمده روغن از نظر ارزیابی قابلیت سرویس دهی آن به شرایط محیط بهره برداری از آن بستگی دارد، قبل از انتخاب روغن باید شرایط سرویس و مکان مورد استفاده را ملاحظه نمود.

مهم ترین عوامل بر روی خواص و شرایط روغن عبارتند از

  1. تغییرات درجه حرارت محیط ( ماگزیمم دما در طول سال )
  2. بار سیستم و سطوح ولتاژ مورد استفاده
  3. آلودگی و ناخالصی های موجود
  4. امکان حضور هوا و نفوذ آن در سیستم روغن
  5. فضا و موقعیت نصب ترانس از لحاظ حریق و  ...
  6. عملیات و نحوه نگهداری واحدها

عواملی که موجب تخریب و اکسید شدن  روغن می شود عبارتند از

  1.  نفوذ رطوبت و آب
  2. درجه حرارت بالا و شدید
  3. اکسیداسیون و اسیدی شدن روغن
  4.  وارد شدن ذرات معلق و ناخالصی در روغن

برای آشنایی و مشخص شدن ارتباط مشخصات روغن و شرایط سرویس و بهره برداری در ترانسفورماتورها می توان خواص روغن ها را در سه حالت کلی بررسی نمود که عبارتند از خواص فیزیکی، الکتریکی و شیمیایی روغن ترانسفورماتورها که به طور اختصار مورد بررسی قرار می گیرند.

خواص فیزیکی روغن ترانسفورماتور

  1.     پایین بودن ویسکوزیته
  2.     بالا بودن نقطه اشتعال و ثابت نگه داشتن آن
  3.     متناسب بودن دانسیته روغن با شرایط محیط بهره برداری ترانسفورماتور
  4.     پایین بودن نقطه ریزش
  5.     پایین بودن جرم مخصوص
  6.      آسیب نرساندن به مواد عایقی و استراکچر فلزی

خواص الکتریکی روغن ترانسفورماتور

  1.    بالا بودن استقامت دی الکتریک یا ولتاژ شکست عایقی
  2. پایین بودن ضریب تلفات عایقی
  3. بالا بودن مقاومت مخصوص عایق

خواص شیمیایی روغن ترانسفورماتور

  1. پایین بودن مقدار سولفور خورنده
  2.  کمبودن مقدار آب محلول در روغن
  3. پایداری روغن در مقابل اکسیداسیون که خود شامل اسیدیته کل و لجن ته نشینی در روغن می باشد

نکات مهم در انتخاب روغن ترانسفورماتور

  1. روغن باید تمیز باشد، مواد جامد معلق، ترکیبات شیمیایی زیان آور و آب در آن هرگز وجود نداشته باشد.
  2. روغن از لحاظ شیمیایی باید پایدار باشد. تغییرات روغن با توجه به گرما و اکسیژنی که با آن در تماس است در درجه حرارت کار نرمال ترانس باید تا حد امکان کم باشد.

تولیدکننده های  مختلف روغن ترانسفورماتور
روغن ترانس در کلاس های
I و II از برندهای معتبر داخلی و خارجی مناسب برای انواع ترانس های داخلی و خارجی در توان های الکتریکی مختلف می توان به برندهای معتبری از جمله نیناس، توتال، شل، میل و ... اشاره کرد. به تعدادی از مهمترین آنهادر زیر اشاره شده است:

  • روغن ترانسفورماتور نیناس     Nynas Nitro Libra
  • روغن ترانسفورماتور شل دیالا دی، دیالا اس، دیالا دی ایکس، دیالا دی، دیالا بی، دیالا بی ایکس
  •  Shell Diala D, Shell Diala S, Shell Diala DX, Shell Diala D, Shell Diala B, Shell Diala BX
  • روغن ترانس ارم شیمی
  • روغن ترانس زنگان
  • روغن ترانس ایرانول ترانس
  • روغن ترانس سپاهان  I – II
  • روغن ترانسفورماتور توتال ایزوولتین      Total Isovoltine II
  • روغن ترانس موبیل اکت Mobilect 35

 

روغن توربین در یک دستگاه مکانیکی دوار استفاده می شود، این دستگاه انرژي گرمايي را به انرژي مكانيكي جهت تولید نیرو تبدیل می کند. در مسیر تولید این نیرو هر گونه اختلال و توقف پیش بینی نشده خسارت مالی بسیار زیادی ایجاد خواهد کرد. از جمله شرکت های تولیدکننده روغن توربین می توان شرکت های شل، موبیل، اسو، بهران، پارس، ایرانول، توتال و ... را نام برد که تاییدیه General Electric، Alstom، Siemens، ABB ( از سازندگان بزرگ توربین می باشند ) را دارا هستند، اشاره کرد.

وظایف روغن توربین

  1. مانع از زنگ زدگی و سایش
  2. عملکرد مناسب هیدرولیکی
  3. روانکاری تجهیزات، دنده ها، یاتاقان ها و کوپلینگ ها
  4. انتقال حرارت و خنک کاری در یاتاقان ها

ساختار روغن توربین حدود 97% از روغن پایه مینرال بوده و مابقی شامل مواد افزودنی تقویت کننده است، به همین دلیل تامین بخش عمده ای از خصوصیات این روغن بر عهده روغن پایه است و باید برای انتخاب روغن پایه مورد استفاده در روغن توربین دقت زیادی کرد.

نحوه انتخاب روغن توربين

شكل هندسي توربين، چرخ هاي عملياتي، دفعات تعميرات، دماي عملياتي، ساعات کارکرد و در معرض آلودگي قرار گرفتن عواملي هستند كه در انتخاب روغن توربین نقش دارند. به غیر از موارد ذکر شده يكي از عوامل اصلي تعيين كننده روغن توربين ثبات اكسيداسيون آن است که پايداري در برابر اكسيداسيون به حرارت، هواي موجود در آب و ذرات آلاينده بستگي دارد.

ساختار روغن توربین به گونه ای است که بر خلاف روغن موتور، آب به درون آنها وارد می شود. همچنين روغن هاي توربين بر خلاف روغن هاي موتور نيازي به تعويض در زمان هاي منظم و مكرر نداشته و همچنين به اين دسته از روانكارها افزودني پاک كننده اضافه نمي شود. ادتیوهایی ( افزودنی هایی ) که باعث افزایش طول عمر روغن توربین می شود عبارتند از بازدارنده های اکسیداسیون و زنگ زدگی و ضد امولسیون سازی. روغن توربين داراي عمري طولاني بوده و در مخزن هايي با ظرفيت بين 1000 تا 20000 گالن نگهداري مي شود.
يكي ديگر از مسائل اساسي كه به عنوان بخشي از فرآيند انتخاب ارزيابي مي شود، خدمات و تعهد فروشندگان است كه بايد در زمان تهيه روغن براي توربين هاي بخار، گازي، آبي و هوايي در نظر گرفته شود.

 ویژگی روغن هاي توربين بخار، گازی، آبی و بادی

 توربين بخار: عمر مفید روغن در توربین بخار که از روغن پایه با کیفیت و مواد افزودنی خوبی تولید شده باشد بین 1 تا 15 سال خواهد بود. زماني كه روغن در توربين های بخار زودتر از موعد مقرر تخریب شود علت اصلی آن اكسيدشدن به دلیل اثرات وجود آب است.

توربين هاي گازي: در این نوع توربین ها با توجه به دمای زیاد عملیات استفاده از روغن مناسب با شرایط دمایی و عملیاتی سازنده پیشنهاد می شود، واحدهاي بزرگ امروزه روغن را در محدوده دمايي بين 71 تا 121 درجه سانتيگراد انتخاب و مورد استفاده قرار مي دهند. به همين جهت OEM تاكيد دارد كه آزمايش هاي RPVOT- ASTM D2272 و ASTM D943 ( آزمايش هايي براي اندازه گيري پايداري اكسيداسيون در روغن توربين هاي گازي ) انجام گيرد تا پايداري اكسيداسيون روغن در دماهاي بالا اندازه گيري شود.

توربين هاي آبی: با توجه به حضور دائمی آب در این نوع توربین ها، روغن مورد استفاده باید خاصیت ضد زنگ، ضد اکسیداسیون، ضد امولسیون و پایداری هیدرولیکی را به طور ویژه دارا باشد. عمده گریدهای استفاده شده در این نوع توربین ها ISO VG 46,68 است. 

 توربين هاي بادي: روغن های مورد استفاده در این نوع توربین ها معمولا با پایه سنتزی هستند. اين قبيل توربين ها احتياج به روغن توربيني دارند كه پايداري زيادي در برابر اكسيداسيون داشته باشد. در اين نوع توربين ها روغن به طور مستقيم با سطح فلزي در تماس است كه دمايي در حدود 204 تا 316 درجه سانتيگراد دارند.

ویژگی های روغن توربین

  1. گرانروی
  2. شاخص گرانروی
  3. استحکام لایه روغن
  4. جلوگیری از اکسیداسیون
  5. جلوگیری از خوردگی و سایش و زنگ زدگی
  6. جداپذیری از آب و هوا
  7. جداپذیری از کف کردن

 عوامل آلودگی در روغن توربین

در توربین ها به دلیل اهمیت و حساسیت کار، دقت بیشتری از طرف سازندگان توربین به مسایل مربوط به روغن و شرایط نگهداری آن شده است، بر اساس نوع توربین ( گاز، بخار، آب ) شرایط خاصی را برای نگهداری روغن در نظر می گیرند. از مهم ترین موارد در نظر گرفته شده رعایت نکاتی برای جلوگیری از آلودگی روغن توربین است چون علاوه بر از بین رفتن روغن، آسیب های جدی به یاتاقان های توربین وارد شده که برطرف کردن آن نیاز به وقت و هزینه زیادی دارد.

 عوامل تخریب روغن توربین عبارتند از

  1. تخریب در اثر اکسیداسیون
  2. تخریب حرارتی
  3. تجمع آب در دستگاه
  4. مصرف شدن مواد افزودنی
  5. نفوذ آلودگی ها

 برخی از روغن های توربین

  • روغن توربین موبیل پیروتک اچ اف دی 46                                                Mobil Pyrotec HFD 46
  • روغن توربین موبیل دی تی ای  798 - 846 – 832 - 825                    798, 846 ,832 ,825  Mobil DTE
  • روغن توربین اسو تریستیک تی 32 - 46 – 68 - 100                    Esso Teresstic T 32, 46, 68, 100
  • روغن توربین اسو تریستیک ای پی 46   Esso Teresstic EP 46                                                     
  • روغن توربین شل توربو جی تی 32                                                          Shell Turbo Oil GT 32 
  • روغن توربین شل توربو تی 32 - 46 - 68 - 78 - 100   Shell Turbo Oil T 32,46, 68,78,100                
  • روغن توربین کاسترول پرفکتو تی 32 - 46 - 68 -  100                  Castrol Perfecto T 32,46,68,100     
  • روغن توربین سپاهان جی تی 22 - 46 - 68 - 100

روغن سیلیکون

روغن سیلیکون یک نوع سیلیکوسان مایع بسپار شده با زنجیره های جانبی ارگانیک است. این روغن بدون مزه، بو، غیرسمی و غیرقابل اشتعال بوده و به دلیل دارا بودن خواص روانکاری و ثبات حرارتی نسبتا بالا در تجارت مورد استقبال قرار گرفته است. عناصر تشکیل دهنده اصلی این پلیمرها اتم های متغیر سیلیکون و اکسیژن است.

خواص روغن سیلیکون

  1. پایداری شیمیایی
  2. مقاوم در مقابل حرارت
  3. خاصیت ضد فوم
  4. خاصیت عدم چسبندگی به لاستیک، پلاستیک، فلز و سایر مواد
  5. خاصیت ضد زنگ
  6. خاصیت روانکاری
  7. کشش سطحی بسیار پایین
  8. عامل دی الکتریک خوب
  9. فشار بخار پایین
  10. دفع کننده آب
  11. ضد برش

کاربرد روغن های سیلیکون

  1. صنایع شیمیایی
  2. صنایع پزشکی
  3. صنایع اتومبیل
  4. صنایع پارچه
  5. ارتباطات الکترونیکی
  6. صنایع غذایی
  7. صنایع فضایی و ...
     

روغن کمپرسور
فرمولاسيون تولید روغن كمپرسور بر اساس نوع كمپرسور و نوع گاز متراكم و فشار بستگی دارد. استفاده از روغن کمپرسور مناسب و تخصصی در کمپرسورها بسیار مهم است. ساختار روغن کمپرسور مانند روغن های دیگر از دو بخش اصلی روغن پایه و ادتیو ( افزودنی ) تشکیل شده است. وظایف اصلی روغن کمپرسور روانکاری قطعات داخلی، خنک کاری، آب بندی و جلوگیری از خوردگی و سایش است. روغن کمپرسور با پايه معدني براي شرایط کاری نرمال با گازهاي واكنش ناپذير مناسب است و روغن با پایه سنتزي براي شرایط کاری سخت با دما و فشار بالا با گازهايی كه واكنش پذير با روغن پايه معدني هستند استفاده مي شود.

روغن کمپرسور بر اساس نوع کمپرسور، نوع کارکرد کمپرسور، نوع گاز مورد تراکم و توصیه سازنده انتخاب می شود.

ویژگی های روغن کمپرسور
روغن كمپرسورها را بر اساس نوع كمپرسور، شرایط کاری از لحاظ دما، فشار و نوع گاز با ویژیگی های زیر انتخاب می کنند:

  1. مقاومت اکسیداسیونی
  2. پایداری حرارتی
  3. باقیمانده کربن پایین در دماهای بالا ( کمپرسورهای رفت و برگشتی فشار بالا )
  4. سازگاری با گاز متراکم شده
  5. حفظ گرانروی ( مقاومت در برابر رقیق شدن با گاز متراکم شده )
  6. خواص ضد سایش ( کمپرسور چرخنده پره ای )
  7. جلوگیری از نشت گاز
  8. روانکاری عمومی
  9. دفع حرارت
  10. جلوگیری از خوردگی
  11. سازگار با قطعات کمپرسور
  12. دمولسیبیلیتی خوب
  13. تمیزی و عاری از ذرات
  14. تمایل پایین به کف کردن
  15. اشتعال پذیری پایین

مهمترین خواص فیزیکی و شیمیایی مورد استفاده در انتخاب روغن مناسب برای کمپرسورها به شرح زیر است:

  1. ویسکوزیته
  2. شاخص ویسکوزیته
  3. نقطه ریزش
  4. نقطه لختی شدن
  5. فشار بخار
  6. نقطه احتراق
  7. نقطه اشتعال
  8. دمای احتراق خود به خود

از جمله برندهای رایج روغن کمپرسور هوا می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • روغن کمپرسور شل کرنا اس تری آر  46 - 68                                                       Shell Corena S3 R 46, 68                   
  • روغن کمپرسور شل کرنا اس تو پی  68 - 100 - 150                                   Shell Corena S2 P 68,100,150                
  • روغن کمپرسور اینگرسولرند اس اس آر الترا کولنت                                                Ingersoll Rand SSR Ultra coolant
  • روغن کمپرسور موبیل راروس 424 - 425 - 426 - 427 - 429 - 827 - 829              Mobil Rarus 424,425,426,427,429,827,829
  • روغن کمپرسور بهران وی دی ال 32 - 46 - 68 - 100 - 150                               VDL 32,46,68,100,150             
  • روغن کمپرسور توتال داکنیس پی 220 سی دی                                                         Total DACNIS P 220 CD                
  • روغن کمپرسور توتال داکنیس پی 68 - 100 - 150                 100,150 Total Dacnis P 68,

 روغن کمپرسور گاز:

روغن کمپرسور شل مادرلا تی - مادرلاتی جی - مادرلاتی ای                         Shell Madrela T,G         

 

 

روغن‌‌ موتور یکی از پرمصرف ترین روانکارها است که بیشترین حجم بازار مصرف روغن را به خود اختصاص داده است. بر این اساس استانداردها و طبقه بندي هاي مختلفي برای روغن موتور ارائه شده است که سه مرجع مهم براي استانداردگذاري در صنعت خودرو و صنايع مربوطه عبارتند از:

  • API آمریکا
  • ACE اروپا
  • ILSAC آسیا

سطح کیفیت روغن

سطح کیفیت روغن بیانگر آن است که روغن برای چه نوع موتوری، با کدام مدل و چه نوع سوختی مناسب است. به عبارت دیگر سطح کیفیت یک روغن موتور، استاندارد آن روغن را نشان می دهد. نکته مهم این است که روغن موتور بر اساس نوع و قدرت موتور با استانداردهای متفاوت تولید می شود. تفاوت اين روغن ها بدون در نظر گرفتن روغن پایه به نوع و ميزان مواد افزودني موجود در آنها بستگی دارد. سطح کيفيت روغن موتور با علائم اختصاري نشان داده مي شود که به طور خلاصه به مهمترين آﻧﻬا اشاره مي شود. 

انجمن نفت آمريکا API

بر اساس استاندارد API سطح کيفيت روغن موتورهاي بنزيني را با حرف انگلیسی که مخفف SERVICE است و روغن موتورهاي ديزلي را با حرف انگلیسی C که مخفف COMMERCIAL است نشان مي دهند. سطح کیفیت هر یک از روغن های این دو گروه به وسیله حروفی ( به ترتیب الفبا ) که بعد از حرف S یا C نوشته می شود مشخص می شود. بر این اساس روغن با استاندارد API SA یک روغن بنزینی و با سطح کیفیت بسیار پایین است و روغن API SM آخرین سطح کیفیت روغن های بنزینی تولید شده است که در موتورهای نسل جدید استفاده می شود. در بعضی از سطح کیفیت روغن های دیزلی عدد 4 به کار می رود که به معنی چهار زمانه بودن موتور درج شده است، امروزه آخرین سطح کیفیت روغن های موتور دیزلی CJ-4 است.


جداول زیر ارتقا سطح کیفیت روغن های بنزینی API SA ,SB ,SC را نشان می دهد.

API

سطوح کیفیت روغن های بنزینی

SM

عرضه به بازار مصرف سال 2005، کاربرد در کلیه خودروهای مدرن، دارای خاصیت پایداری خوب در برابر اکسیداسیون و سایش، محافظت بهتر در مقابل رسوب گذاری بر روی قطعات و کارایی بهتر روغن در دمای پایین، گریدهای سبک این روغن صرفه جویی قابل ملاحظه ای را در مصرف سوخت فراهم می آورد

SL

برای مصرف در خودروهای سال 2004 و قدیمی تر و طبق خط مشی و قابلیت های مورد انتظار API برای آزمون درجه گرانروی SAE در موتورهای بنزینی مدرن

SJ

برای مصرف در خودروهای طراحی سال 2001 و قدیمی تر

SH

برای مصرف در خودروهای طراحی سال 1996 و قدیمی تر

SG

برای مصرف در خودروهای سال 1993 و قدیمی تر، نسبت به SF دارای مقدار بیشتری از مواد افزودنی

SF

مشابه SE اما داراي مواد ضداكسيداسيون و ضد سایيدگي بيشتر براي مصرف در خودروهاي طراحي سال 1988 و قديمي تر

SE

مشابه SD، داراي مقدار بيشتري از مواد افزودني، استفاده در خودروهايي كه پس از سال 1979 ساخته شده اند توصيه نمي شود

SD

نسبت به SC داراي مقدار بيشتري از مواد افزودني، استفاده در خودروهاي طراحي سال 1971 به بعد توصيه نمي شود

SC

SB + مواد ضدزنگ و ضدسایيدگي + پاک كنندگي، استفاده در خودروهاي طراحي سال 1967 به بعد توصيه نمي شود

SB

SA + مواد ضدخوردگي و ضداكسيداسيون، استفاده در خودروهاي طراحي سال 1963 به بعد توصيه نمي شود

SA

روغن پايه بدون مواد افزودني، استفاده در خودروهايي كه پس از سال 1930 ساخته شده اند توصيه نمي شود




















جداول زیر ارتقا سطح کیفیت روغن های دیزلی API CA ,CB ,CC را نشان می دهد.

API

ارتقا سطح کیفیت روغن های دیزلی

CI-4

سطح كيفيت روغن هاي ویژه موتورهاي چهار زمانه ديزلي سبک، متوسط و سنگين با ويژگي كاهش اكسيدهاي نيتروژنNOx  تا حد 50% با استفاده از گازهاي خروجي خنک شده از اگزوز، به­ عنوان جايگزين اكسيژن اين روغن­ ها به منظور مقابله با اسيدهاي حاصل از  NOx داراي قابليت قليايي ذخيره بالاتري هستند. طراحي سال 2002 براي استفاده در خودروهاي ديزلي طراحي تا سال 2004 ( گوگرد سوخت تا 5% )، مي تواند جايگزين روغن هايي با سطوح كيفيت CH-4, CD, CE, CF-4, CG-4 باشد

CH-4

روغن ویژه ديزل­ هاي چهار زمانه طراحي 1998 كه با دور بالا حركت مي­ كنند، اين روغن ها نيـاز سطـوح كيفيت CF-4, CG-4 را نيز تامين مي­ کنند ( گوگرد سوخت تا 5% )

CG-4

 روغن ویژه ديزل­ هاي چهار زمانه كه با دور بالا حركت مي­ كنند، طراحي سال 1994 كه در سال 1995 ارائه شده است، اين روغن ­ها با سطح كيفيت CF-4, CE, CD نيز مطابقت دارند

CF-4

 روغن ویژه ديزل­ هاي چهار زمانه مدل 1990 كه با دور بالا حركت مي­ كنند، با كيفيتي بالاتر از سطح كيفيت CD قابل استفاده به جاي روغن هاي CD, CE

CF-2

 روغن ويژه ديزل­ هاي دو زمانه طراحي سال 1994، با سطح كيفيت CD-II نيز مطابقت دارد، براي موتورهاي ديزلي سنگين دو زمانه

CF

روغن ويژه ديزل­ هاي سوپرشارژ و توربوشارژ طراحي سال 1994، اين روغن با كارايي سطح كيفيت CD مطابقت دارد ( گوگرد سوخت تا 5% )

CE

روغن ویژه ديزل­ هاي طراحي سال 1987، اين روغن براي موتور بعضي از ديزل­ هاي سوپرشارژ و توربوشارژ كه در شرايط سرعت پایين و بار بالا و همچنين سرعت بالا، بار بالا كار مي­ كنند طراحي شده است، با مشخصات سطح كيفيت CD و CC نيز مطابقت دارد

CD-II

روغن ویژه ديزل هاي دو زمانه طراحي سال 1987، اين روغن با مشخصات سطح كيفيت CD نیز مطابقت دارد

CD

روغن ویژه خودروهاي ديزلي طراحي سال 1955 به بعد، براي خودروهاي ديزلي با سوخت نامرغوب ( درصد گوگرد حدود 5/0% ) و شرايط كاري سخت موتورهاي داراي سيستم سوپرشارژ و توربوشارژ و موتورهاي بنزيني كه در شرايط سخت كار مي­ كنند

CC

روغن ویژه خودروهاي طراحي سال 1961، براي استفاده در خودروهاي ديزلي در شرايط كاري متوسط تا سخت ( موتورهاي غير سوپرشارژ و توربوشارژ ) و موتورهاي بنزيني كه در شرايط سخت كار مي­ كنند

CB

روغن ویژه خودروهاي طراحي سال 1949 به بعد با سوخت ديزلي ( سوخت بادرصدگوگردبالاتر ) براي شرايط كاري متوسط

CA

روغن ویژه خودروهاي طراحي سال 1940 تا 1950 با سوخت ديزل ( سوخت با درصد گوگرد پایین )



















روغن موتور

روغن هاي موتور به سه نوع کلي تقسيم مي شود:

  • مینرال ( ارگانیک )
  • سنتتیک
  • ( Premium ) نیمه سنتتیک

مينرال
روغني است که بر پايه نفت خام ساخته مي شود و همان روغني است که سال ها در خودروها به کار برده مي شود.

 

روغن سنتتیک 
روغني است که نه با تصفیه نفت خام بلکه از ترکيبات شيميايي يا پوليمراسيون هيدروکربن ها ( Olefins ) توليد مي شود. اولینبار این روغن در موتورهای جت استفاده شد اما به دلیل برتری هایی که نسبت به روغن مینرال دارد استفاده آن ها در خودروها هم افزایش پیدا کرد. روغن هاي سنتتيک گونه های بسیار مختلفی دارند که از لحاظ کیفیت و نوع مصرف با یکدیگر متفاوت هستند. در بین این روغن ها، روغن PAOPoly Alpha Olefins ) که مقادير کمي هم Ester در خود دارد داراي بیشترین کارایی است.


ویژگی های روغن سنتتیک

  1. کاهش مصرف روغن به دلیل عمر بیشتر آن
  2. غیرخورنده و غیرسمی بودن
  3. تبخیر شوندگی پایین
  4. دمای سوختن بالا
  5. مقاومت در برابر اکسیداسیون بالا
  6. دارا بودن شاخص ویسکوزیته بالا به صورت طبیعی ( عکس العمل سریع در مقابل تغییرات دما )
  7. کاهش مصرف سوخت تا 2/4 درصد
  8. نقطه روان شدن پایین
  9. قابلیت استفاده از روغن هایی با گستره ویسکوزیته زیاد بدون نگرانی از شکست پلیمرها

معايب روغن های سنتتیک

  1. قیمت بالای آنها
  2. عدم تطابق کامل با موتورهایی با تکنولوژی قدیمی

نيمه سنتتيک
مخلوطي است از روغن سنتتيک و مينرال که کيفيت روغن هاي سنتتيک را نداشته اما در شرايط سخت، نظير دماهاي بالا يا فشار زياد عملکرد بهتري نسبت به نوع مينرال دارند. بيشتر براي وانت ها و SUV ها مصرف مي شود و قيمت آن نيز کمي بيشتر از مينرال هاست.
براي اطلاع از اين که کداميک از روغن هاي فوق براي خودرو مناسب است، می توان به دفترچه راهنماي خودرو يا برچسب هاي داخل محفظه موتور رجوع کرد و اگر نوع روغن مشخص نشده باشد، منظور همان نوع قديمي مينرال است. استفاده از روغن مينرال يا نيمه سنتتيک براي موتوري که تنها استفاده از روغن سنتتيک در آن توصيه شده مي تواند براي موتور ضرر داشته باشد اما در مقابل استفاده از روغن هاي سنتتيک يا نيمه سنتتيک براي موتورهايي که براي استفاده از نوع مينرال طراحي شده اند با تمهيدات خاصی، از نظر توليدکنندگان روغن هاي سنتتيک بلامانع است اما بسياري از متخصصين به دلايلی اين کار را اشتباه و مضر مي دانند. روغن هاي نيمه سنتتيک همانگونه که ذکر شد مخلوطي از روغن مينرال و سنتتيک است و مي تواند همان مشکلات روغن سنتتيک را براي موتورهاي ساخته شده براي روغن هاي مينرال پديد آورد.


وظايف اصلي روغن موتور

  1. روانکاری قسمت های متحرک موتور
  2. به حداقل رساندن اصطکاک و فرسایش
  3. کمک به کاهش حرارت و خنک کردن قطعات
  4. حذف لجن، گرد و خاک، دوده، مواد خارجی و رسوبات موتور
  5. آب بندی بین رینگ های پیستون و بدنه سیلندر و سایر فواصل قطعات
  6. معلق نگه داشتن ذرات ریز و جلوگیری از به هم چسبیدن آنها
  7. جلوگیری از زنگ زدگی قطعات فلزی
  8. کاهش قدرت ضربه وارده به یاتاقان ها و دیگر قطعات موتور

افزودنی های روغن موتور

افزودني‌ها باعث ایجاد خواص ويژه‌اي در روغن شده و می توان آن را به سه دسته طبقه بندی کرد:
1-  مواد افزودني حفاظت‌کننده‌ی سطوح

  • ضدسایش ها
  • بازدارنده های خوردگی و ضد زنگ
  • پاک کننده ها
  • متفرق کننده ها
  • بهبود دهنده های اصطکاک

2-  مواد افزودني که کارايي روغن‌موتور را افزايش مي‌دهد

  • پایین آورنده نقطه ریزش
  • متورم کننده های کاسه نمد
  • بهبود دهنده شاخص گرانروی

3- مواد افزودني که از روغن‌موتور محافظت مي‌کند

  • ضد کف
  • ضد اکسیداسیون
  • غیرفعال کننده های سطوح فلزی

تعويض روغن موتور

فاصله‌هاي زماني تعويض روغن‌ موتور به نوع موتور و شرايط کارکرد آن بستگي دارد. زمان مناسب براي تعويض روغن را بايد با بررسي وضعيت روغن کارکرده تشخيص داد. روغن‌موتورهايي که در ساخت آنها از روغن‌هاي پايه با کيفيت بالا استفاده شده و بسته مواد افزودني مناسبی به آنها اضافه شده در صورت کارکرد در موتور طول عمر زيادي خواهند داشت. در يک روغن‌موتور با کيفيت به‌علت وجود مواد پاک‌کننده و معلق‌كننده، روغن‌موتور دوده‌هاي حاصل از احتراق را به‌صورت معلق در خود نگه مي‌دارد و در نتيجه در طول کارکرد سياه مي‌شود. بنابراين سياه شدن روغن دليل قطعي بر عدم کيفيت آن نيست و به هيچ وجه به معناي خراب شدن و رسيدن زمان تعويض روغن نمي‌باشد.

ويسکوزيته روغن
روغن ها با ويسکوزيته هاي مختلف براي شرايط آب و هوايي مختلف توليد مي شوند. روغن با ويسکوزيته پایین در زمستان کارآیی دارد زیرا اگر روغن با ویسکوزیته بالا مورد استفاده قرار گیرد روانکاري موتور تا زمان گرم شدن به تاخير افتاده و در اين مدت روغن به تمامي قسمت هاي موتور نخواهد رسيد. در تابستان روغن با ویسکوزیته بالا به کار برده می شود به دلیل این که روغن با ویسکوزیته پایین باعث سایش قطعات موتور می شود.

اخيرا با استفاده از روغن های چند ویسکوزیته یا مولتی گرید نياز به تغيير روغن با تغيير فصل يا شرايط آب و هوايي تا حدودي برطرف شده است اما استفاده از تنها يک نوع روغن مولتی گرید از نوع مينرال براي تمامي فصول نيز پيشنهاد نمي شود.
انجمن مهندسين خودرو ( SAE ) براي راحتي کار ميزان ويسکوزيته روغن ها را به وسيله اعداد طبقه بندي کرده است، اين طبقه بندي براي روغن موتور بين ۰ تا ۶۰ است. روغن هاي تابستاني اعداد ويسکوزيته اي در حد ۳۰ تا ۶۰ داشته و روغن موتورهاي زمستاني اعداد ويسکوزيته اي بين ۰ تا ۲۵ دارند. براي تشخيص راحت تر بعد از عدد ويسکوزيته روغن هاي زمستاني حرف W درج مي شود که مخففWinter  است. به دليل آنکه اين طبقه بندي توسط Society of Automotive Engineers ابداع شده است هميشه قبل از درج عدد ويسکوزيته مخفف نام اين انجمن ( SAE ) نيز نوشته مي شود.

روغن هايي که تنها داراي يک ويسکوزيته هستند تک ويسکوزيته نام دارند. روغن هايي که در سالهاي اخير با کمک علم شيمي و با افزودن پليمر به روغن پايه توليد مي شود توانايي داشتن ويسکوزيته هاي مختلف در دماهاي مختلف را دارد. اين امر باعث مي شود روغن در تمامي شرايط آب و هوايي از غلظت لازم برخوردار باشد و علاوه بر افزايش عمر موتور تا حدي باعث کاهش مصرف سوخت نيز خواهد شد. از این رو روغن هاي تک ويسکوزيته در حال از رده خارج شدن هستند و تنها کاربرد اين نوع روغن ها در مورد خودروهاي سواري که داراي گرم کن روغن است مي باشد.
کد SAE در روغن هاي مولتی گرید به صورت دو جزئي است، عدد اول که به همراه حرف W است مربوط به پايين ترين ويسکوزيته آن روغن و عدد دوم معرف بالاترين ويسکوزيته آن است .همان طور که ذکر شد روغن هاي چند ويسکوزيته به واسطه افزودن پليمر به روغن ساخته مي شود، اين پليمرها به روغن اجازه مي دهد تا در دماهاي مختلف ويسکوزيته هاي مختلفي داشته باشد. در هواي سرد پليمرها در خود جمع شده و باعث جريان يافتن راحت تر روغن مي شود و در گرما پليمرها شروع به باز شدن به صورت زنجيره هاي بلند نموده و روغن غليظ مي شود اما اين افزايش و کاهش ويسکوزيته تنها تا حد مشخص شده براي همان روغن است.
نکته مهم در استفاده از روغن های مولتی گرید انتخاب روغن با کمترين فاصله ويسکوزيته است. در روغن هايي که دماهاي بسيار بالا تا بسيار پايين را پوشش می دهد از پليمرهاي بسيار زيادی استفاده می شود، اين پليمرها پس از مدتي شکسته شده و با رسوبات موجود در روغن ترکيب مي شود که اين امر مي تواند باعث چسبيدن رينگ و يا مشکلاتي از اين قبيل شود به همین دلیل ضرر استفاده از اين روغن ها در موتورهاي ديزلي بيشتر است.
 

مزایای روغن های مولتی گرید نسبت به تک درجه ای

1.       راحت تر روشن شدن موتور

2.       کاهش سایش موتور

3.       زیادشدن عمر باتری و استارت

4.       کاهش مصرف سوخت

5.       کاهش میزان روغن سوزی

6.       استفاده از یک روغن در تمام طول سال و بازدهی عالی در درجه حرارت های بالا

 

چند مدل از روغن موتور

  • کاسترول مدل GTX با درجه گرانروی SAE 20W50
  • کاسترول مدل مگناتک با درجه گرانروی SAE 10W40
  • توتال مدل Energy با درجه گرانروی SAE 10W40
  • ELF ایران مدل Competition با درجه گرانروی SAE 10W40
  • بهران مدل معمولی با درجه گرانروی SAE 20W50
  • بهران مدل سوپر پیشتاز با درجه گرانروی SAE 20W50
  • بهران مدل رانا با درجه گرانروی SAE 5W30
  • بهران مدل تکتاز با درجه گرانروی SAE 15W40
  • نفت سپاهان مدل سوپر اسپیدی با درجه گرانروی SAE 20W50
  • ایرانول مدل 16000 با درجه گرانروی SAE 20W50
  • ایرانول مدل ریسینگ با درجه گرانروی SAE 10W40 



 



    روغن هیدرولیک
    روغن هیدرولیک یکی از مهم ترین گروه های روانکارها است که تقریبا یک پنجم از بازار مصرف روانکار را به خود اختصاص داده است. این روغن شامل روغن پایه و مواد افزودنی است، کیفیت و کارایی روغن هیدرولیک به کیفیت روغن پایه و ترکیب مواد افزودنی مورد استفاده بستگی دارد.
    روغن های پایه معدنی ( روغن های پارافینیک، روغن های نفتنیک ) به عنوان روغن های هیدرولیک یا پایه روغن های هیدرولیک کاربرد دارد. روغن های هیدرولیک بر پایه روغن های سنتزی ( پلی آلفا اولفین ها، روغن های استری و پلی گلیکول ها ) تهیه شده به روش هیدروشکست عمدتا به عنوان روغن های ضد آتش و همچنین روغن های زیست تخریب پذیر به کار می رود. علاوه بر این از روغن های گیاهی نیز به عنوان روغن های زیست تخریب پذیر استفاده می شود.
    روغن های هیدرولیک مورد استفاده در صنایع غذایی نیز عمدتا بر پایه روغن سفید، پلی آلفا اولفین ها و پلی گلیکول است
    .

    عملکرد روغن هیدرولیک
    روغن هیدرولیک نه تنها به دلیل روانکاری بلکه از نظر راه هایی که از طریق آن ها نیرو در سیستم هیدرولیک منتقل می شود نسبت به انواع دیگر روانکارها متنوع تر است و برای این که بتواند در این زمینه بهترین نقش را ایفا کند نیازمند ضریب انباشتگی، گرانروی، شاخص گرانروی بالا و مواد افزودنی مناسب است.

    • گرانروی
      فشار و درجه حرارت عملکرد به طور مستقیم روی گرانروی روغن اثر می گذارد، به همین دلیل انتخاب اولیه روغن باید بر اساس گرانروی آن باشد
      .
    • مواد افزودنی
      اضافه کردن این مواد سبب بهبود خواص روغن هیدرولیک نظیر حفاظت در برابر خوردگی و سایش، فشارپذیری، رفتار گرانروی با تغییرات دما، کف کردن، توانایی جداسازی آب، ضریب اصطکاک، پاک کنندگی و پایداری طولانی مدت می شود
      .

    مهمترین مواد افزودنی مورد استفاده در روغن های هیدرولیک عبارتند از:

    1. مواد افزودنی فعال سطحی مانند بازدارنده های زنگ زدگی، غیرفعال کننده های فلزات، موادافزودنی ضدسایش، بهبود دهنده های اصطکاک، پاک کننده ها و متفرق کننده ها
    2. مواد افزودنی حفاظت کننده روغنِ پایه مانند بازدارنده های اکسیداسیون، مواد افزودنی ضدکف، بهبود دهنده های شاخص گرانروی و بهبود دهنده های نقطه ریزش

    وظایف روغن هیدرولیک

    1. انتقال قدرت از یک نقطه به نقطه دیگر
    2. روانکاری قطعات مختلف یک سیستم و حفاظت از قطعات در برابر اصطکاک، سایش و زنگ زدگی
    3. انتقال حرارت ایجاد شده در سیستم
    4. آب بندی و تامین فشار
    5. محافظت از سیستم در برابر خوردگی
    6. افزایش طول عمر دستگاه

    موارد بالا نشان دهنده اهمیت انتخاب روغن هیدرولیک است. پارامترهایی که باید در انتخاب روغن هیدرولیک در نظر گرفت عبارتند از درجه حرارت عملکرد، گرانروی روغن، سازگاری روغن با مواد تشکیل دهنده سیستم ( از قبیل سیال ها، مواد پلاستیکی و لاستیکی )، مقاومت لایه روغن، فشار سیستم و سرعت جواب دهی سیستم.

    نحوه انتخاب درست روغن هیدرولیک
    در اغلب تجهيزات نيازمند به روانكاري پارامترهاي زيادي وجود دارد كه در انتخاب روانكار موثر است. اينكه از يک محصول ويژه در تجهيزات استفاده مي شود بدين معني نيست كه آن محصول براي استفاده مناسب است. اغلب روانكارها كه فاقد مشخصات مورد نظر نمي باشند باعث خرابي جبران ناپذير نمي شوند بلكه ميانگين طول عمر تجهيزات را كاهش داده و بنابراين ناديده گرفته مي شوند
    .
    روغن های هیدرولیک باید بر اساس مشخصات ارائه شده توسط سازندگان انتخاب شوند. در انتخاب روغن همیشه باید دامنه درجه حرارت عملکرد روغن را در نظر گرفت. در بعضی مواقع ممکن است روغن با مشخصات توصیه شده توسط سازنده دستگاه به خاطر شرایط غیر معمول عملکرد سیستم، نتواند حفاظت لازم از سیستم را تامین کند
    .
    اگر چنین وضعیتی رخ داد مشاوره با سازنده دستگاه، سازنده روغن و یک آزمایشگاه تجزیه روغنِ مستقل توصیه می ش
    ود.

    ویژگی های یک روغن هیدرولیک مناسب

    1. در برابر اکسیداسیون و گرما مقاوم باشد.
    2. در برابر هیدرولیز مقاوم باشد.
    3. دارای خاصیت حفاظت از زنگ زدگی باشد.
    4. دارای خاصیت جدا شدن از آب باشد.
    5. دارای خاصیت ضد سایش باشد ( این خاصیت در سیستم های هیدرولیک امروزی که در فشار بالا کار می کند بسیار ضروری است ).
    6. دارای خاصیت جلوگیری از خوردگی باشد.
    7. دارای خاصیت فیلترشدنِ خوب باشد، حداقل باید آلودگی های تا پنج میکرون خصوصا در سیستم هایی که در فشار بالا کار می کند به راحتی توسط فیلتر از روغن جدا شود.
    8. دارای خاصیت ضد کف و خارج نمودن هوا باشد.
    9. در مقابل نیروهای برشی مقاوم و سازگار با سیال ها و مواد سازنده سیستم باشد.
    10. علاوه بر موارد فوق روغن هیدرولیک باید دارای طول عمر کارکرد زیاد باشد.

    عمر روغن هیدرولیک
    بیشتر افراد بر این باورند که روغن های صنعتی مانند روغن هیدرولیک باید همچون روغن های موتور زمان کارکرد ( کیلومتر کارکرد روغن موتور ) مشخصی داشته باشد، در حالی که این موضوع در روغن های صنعتی به گستره وسیع تنوع تجهیزات، شرایط گوناگون کارکرد و نوع کاری که روغن در سیستم انجام می دهد بستگی دارد. از این رو نمی توان برای تمام انواع روغن های هیدرولیک در تمام سیستم ها زمان کارکرد یکسانی تعریف کرد و آن را بنای کار سیستم قرار داد. از اینرو برای تعیین عمر روغن هیدرولیک از یکی از دو روش زیر استفاده می شود.

    • توصیه سازنده دستگاه

    -          اغلب سازندگان دستگاه ها در کتاب راهنمای تجهیزات تولیدی خود نوع روغن مورد نیاز، مشخصات و سطوح کیفیت آن را برای مصرف کننده مشخص می کنند تا کاربر برای انتخاب روغن مناسب دچار سردرگمی نشود.

    -          برخی از سازندگان تجهیزات در کتاب راهنما از زمان کارکرد روغن حرفی به میان نمی آورند. در چنین شرایطی مصرف کننده با استفاده از مشاوره متخصصین روانکاری که معمولا سازندگان معتبر روانکار هستند روغن مناسب را انتخاب می کنند. سپس تحت نظر متخصصین روانکاری در زمان کارکرد سیستم در بازه های زمانی مشخصی از روغن در حال کار سیستم نمونه هایی برای انجام آزمایش های کیفی گرفته و وضعیت روغن را بررسی می کنند. با استفاده از دانش متخصصین روانکاری می توان از نتایج بدست آمده از این آزمون ها زمان پایان عمر روغن هیدرولیک در سیستم مورد نظر را بدست آورد.

    ** استفاده از برنامه CM در سیستم های صنعتی برای مدیریت روانکاری در کارخانه و جلوگیری از بروز آسیب های جدی به تجهیزات و وارد شدن هزینه های تعمیراتی هنگفت به سیستم، همواره اصلی ترین توصیه متخصصین روانکاری است.

    در رابطه با این روغن ها چند توصیه مهم در زیر بیان می شود:

    1. روغن هیدرولیک را خنک نگه دارید.
    2. روغن هیدرولیک را تمیز نگه دارید.
    3. روغن هیدرولیک را خشک نگه دارید.
    4. محل نشتی های روغن را سریعا تعمیر کنید.

    عوامل آلودگی در روغن هیدرولیک
    با توجه به نقش اساسي و مهم سيال هيدروليک ( انتقال نيرو ) بحث آلايندگي آن از اهميت بسيار زيادي برخوردار است. بر اساس نظر كارشناسانِ تعميرات و نگهداري حدود 80 درصد خرابي ها در سيستم هيدروليک نتيجه مستقيم آلودگي سيالِ آن است. بنابراين با انتخاب يک سيال مناسب و همچنين كنترل آلاينده ها مي توان آسيب هاي ناشي از آلاينده ها را به حداقل رساند.

    عوامل زیر باعث آلودگی روغن هیدرولیک می شود:

    1. حرارت بيش از اندازه
    2. آلايندگي ذرات جامد
    3. آلايندگي آب
    4. آلايندگي هوا
    5. مشكل نشتي

    کاربرد روغن هیدرولیک
    سیال هیدرولیک می تواند دارای روغن پایه معدنی، سنتزی و یا جزء سیالات ضدآتش باشد که در تمامی ماشین ها و تجهیزات کاربرد دارد. سیستم های هیدرولیک در بسیاری از صنایع از جمله صنایع کشاورزی و ساختمانی، صنایع غذایی و بسته بندی، صنایع چوب، کشتی سازی، صنایع معدن و فولاد، هواپیمایی و فضانوردی، پزشکی، محیط زیست و صنایع شیمیایی نقش برجسته و مهمی ایفا می کند
    .

    برندهای روغن هیدرولیک
    از مهمترین برندهای استفاده شده برای روغن هیدرولیک می توان شل، توتال، بهران، ایرانول و ... را معرفی کرد که در این زمینه می توان به موارد زیر اشاره کرد
    :

    • روغن هیدرولیک شل تلوس اس تو وی 15 - 32 - 46 - 68 - 100                Shell Tellus S2 V 15, S2 V 32, S2 V 46, S2 V 68, S2 V 100 
    • روغن هیدرولیک شل تلوس اس تری ام 32 - 46 - 68 - 100                     Shell Tellus S3 M 32, S3 M 46, S3 M 68, S3 M 100 
    • روغن هیدرولیک ایرانول                                H22, H32, H46, H68, H100, H150, H220, 10W    
    • روغن هیدرولیک ایرانول جی تی ال 9 - 65                                                                           GTL 9, GTL 65                           
    • روغن هیدرولیک موبیل ای ای ال                                                                                                               Mobil EAL Hydraulic Oil
    • روغن هیدرولیک موبیل دی تی ای اکسل 32 - 46 - 68 - 100                           Mobil DTE Excel 32 , 46, 68, 100
    •  روغن هیدرولیک توتال اکوویس زد اس 15 - 22 - 32 - 46 - 68 - 100            Total EQUIVIS ZS 15, 22,32,46,68,100   
    • روغن هیدرولیک بهران تی 22 - 32 - 46 - 68 - 100                                      T 22, T 32, T 46, T 68, T 100  

    گریس ماده ای ژلاتینی شکل به صورت جامد یا نیمه جامد است که از روغن پایه ( روغن های معدنی یا سنتتیک ) به عنوان روانساز، ماده سفت کننده ( صابون های فلزی، پلیمرها و مواد معدنی ) به عنوان حامل روغن پایه و مواد افزودنی تشکیل شده است.

    گریس بعد از روغن ها بیشترین مصرف روانکارها را به خود اختصاص داده است و به دلیل وجود پرکننده در آن به قطعات در حال حرکت چسبیده و تحت نیروی جاذبه، نیروی گریز از مرکز و تحت فشار از قطعه جدا نمی شود. بنابراین در جایی از آنها استفاده می شود که روغن ها دیگر جوابگو نبوده مانند زمانی که روانکار باید نقش مانعی برای ورود گرد و خاک یا خروج برخی مواد از ماشین آلات را داشته باشد و یا موقعیت حرکت بین دو سطح به صورتی است که نیاز به روانکار نیمه جامد را می طلبد مانند چرخ دنده های صنعتی، یاتاقان های بزرگ، فلکه ها و نظایر آن. از گریس مانند روغن جهت کاهش اصطکاک و فرسایش بین دو قطعه در حال حرکت در پایین ترین میزان ممکن استفاده می شود.

    موارد استفاده از گریس

    • ماندگاری بیشتر در محل روانکاری ( برخی گریس ها طوری ساخته شده است که به صورت آب بندی در قطعه باقی مانده و طول عمر آن با قطعه یکی است ).
    • سهولت استفاده و کاهش تعداد دفعات روانکاری که باعث کاهش هزینه و تعمیرات می شود.
    • کامل تر شدن آب بندی سیستم ها، کاهش نشتی و چکه نکردن در زمان کارکرد
    • چسبندگی بهتر
    • برای پیشگیری از زنگ زدگی قطعه مخصوصا زمانی که از قطعه ای استفاده نشود و روانکار آن خارج شود.
    • عدم مشکل روانکاری در مجاورت با آب
    • کاهش صدا و ارتعاش و کارکرد روان در برخی دستگاه ها مانند چرخ دنده های بزرگ
    • سادگی طراحی سیستم های روانکاری

    مشکلات استفاده از گریس

    • خنک کنندگی کم در زمان کارکرد
    • عدم قابلیت نفوذ به قطعات ریز و مجاری دستگاه ها
    • عدم سهولت بسته بندی و انبارداری
    • عدم قابلیت پاک کنندگی و دور نمودن آلودگی ها از سطوح قطعات متحرک

    نکات مهم برای انتخاب گریس

    • نوع، سرعت و دمای عملیات ماشین آلات و میزان رطوبت محیط
    • تغییرات درجه حرارت
    • قابلیت ممانعت از زنگ زدگی و خوردگی قطعات ماشین آلات
    • سازگاری با قطعات لاستیکی و پلاستیکی در تماس
    • عمر مفید گریس و شرایط گریس کاری مجدد

    انواع گریس

    تنوع روغن و نوع ماده سفت کننده گریس های مختلف با کارایی متفاوت به وجود می آورد. ماده سفت کننده عامل اصلی برای کنترل آب زدایی، کارایی در دمای بالا و طول عمر مصرف و همچنین قابلیت چسبندگی به نقاط مورد نظر است. متداول ترین گریس ها از غلیظ کننده های صابونی که شامل صابون ساده، صابون مخلوط و صابون های کمپلکس است تشکیل شده است، از این بین گریس های صابون کلسیم و لیتیم کاربرد بیشتری دارد. در موارد خاص گریس با غلیظ کننده های غیرصابونی نیز تولید شده و به مصرف می رسد.

    مقدار صابون برای تولید گریس به طور معمول بین 18-7 درصد است که در بعضی موارد ممکن است به 3 تا 50 درصد نیز برسد.


    • گریس صابون ساده

    گریس های تهیه شده با صابون های کلسیم، لیتیم، سدیم و آلومینیوم

    فلز موجود در ساختمان گریس ها، تاثیر مهمی در مشخصات گریس ها دارد

    گریس لیتیم و سدیم در عملیات حرارتی بالا مقاوم ترند

    غیر از گریس سدیم بقیه گریس های صابونی در برابر آب مقاوم هستند.


    • گریس صابون مخلوط

    ماده سفت کننده بعضی از گریس ها مخلوطی از دو یا چند صابون است، این امر باعث می شود از نظر کیفیت و قیمت برای مصارف عمومی و در شرایط عادی نسبت به صابون ساده کاربرد بیشتری داشته باشد.


    • گریس صابون کمپلکس

    در این گریس ها ماده غلیظ کننده از یک صابون به همراه نمکی از یک اسید با وزن مولکولی پایین تشکیل می شود. صابون و نمک به صورت کمپلکس با یکدیگر ترکیب شده و خواص ویژه ای را در الیاف گریس ایجاد می کند.


    • گریس غیرصابونی

    غلیظ کننده های آنها از موادی مانند گرافیک، سیلیکاژل و خاک های بنتونیت و پلیمرهای خاص هستند که این گریس ها معمولا نقطه قطره شدن و پایداری حرارتی بالاتری نسبت به گریس های با پایه صابون دارند.


    انواع گریس ها


     نوع صابون

    نوع روغن پایه

    محدوده دمای کارکرد بر حسب سانتیگراد

    پایداری در برابر آب

    توضیحات

    صابون سدیم

    روغن معدنی

    20-100-

    غیرپایدار

    با آب تشکیل امولسیون داده و در برخی شرایط به صورت مایع تغییر حالت می دهد

    صابون لیتیم

    روغن معدنی

    20-120-

    پایداری تا دمای 90 درجه سانتیگراد

    گریس چند منظوره، با آب تشکیل امولسیون می دهد

    صابون کمپلکس لیتیم

    روغن معدنی

    30-140-

    پایدار

    گریسی چندمنظوره با خاصیت پایداری حرارتی بالاست

    صابون کلسیم

    روغن معدنی

    20-60-

    پایدار در آب سرد

    خاصیت آب بندی و پایداری عالی در مقابل نفوذ آب دارد و آب را جذب نمی کند

    صابون آلومینیوم

    روغن معدنی

    20-70-

    پایدار

    پایداری مناسب در مقابل آب دارد

    صابون کمپلکس سدیم

    روغن معدنی

    30-160-

    پایدار تا دمای 80 درجه سانتیگراد

    برای دمای بالا و فشار زیاد مناسب است

    صابون کمپلکس کلسیم

    روغن معدنی

    30-120-

    بسیار پایدار

    با توجه به گرانروی روغن پایه به عنوان گریس چندمنظوره در دما، فشار و سرعت بالا کاربرد دارد

    صابون کمپلکس باریم

    روغن معدنی

    20-120-

    بسیار پایدار

    در مقابل بخار آب پایدار است، بسته به گرانروی روغن پایه به عنوان گریس چندمنظوره در دما، فشار و سرعت بالا کاربرد دارد

    پلی اوره

    روغن معدنی

    20-160-

    پایدار

    در شرایط عملیاتی دما، فشار و سرعت بالا توصیه می شود

    صابون کمپلکس آلومینیوم

    روغن معدنی

    30-140-

    پایدار

    با توجه به گرانروی روغن پایه در دما، فشار و سرعت بالا کاربرد دارد

    بنتونیت

    روغن معدنی یا روغن های استری

    20-160-

    پایدار

    گریس نیمه جامد و ژله مانند، در دمای بالا و سرعت پایین کاربرد دارد

    صابون لیتیم

    روغن استری

    60-120-

    پایدار

    در دمای پایین و سرعت بالا کاربرد دارد

    صابون کلسیم

    روغن استری

    50-160-

    پایدار

    گریس چندمنظوره که برای کار در محدوده دمایی گسترده مناسب است

    صابون کمپلکس باریم

    روغن استری

    40-120-

    پایدار

    در مقابل بخار آب پایدار و برای کار در دمای پایین و سرعت بالا مناسب است

    صابون کمپلکس کلسیم

    روغن استری

    40-120-

    پایدار

    در مقابل بخار آب پایدار و برای کار در دمای پایین و سرعت بالا مناسب است

    صابون لیتیم

    روغن سیلیکونی

    40-170-

    بسیار پایدار

    به منظور کار در دمای پایین و بالا، با بار کم و سرعت کم تا متوسط مناسب است

     

    مواد افزودنی گریس ها

    مانند روغن پایه و مواد سفت کننده، مواد افزودنی گریس ها هم گونه های متفاوتی دارد. این مواد افزودنی باعث جلوگیری از خوردگی و ساییدگی، بهبود خاصیت چسبندگی و مانع از آسیب دیدگی سطوح متحرک در شرایط روانکاری می شود. بنابراین این مواد افزودنی نقش مهمی در کیفیت، دامنه کاربرد و کارایی گریس دارد.


    انواع مواد افزودنی


    مواد افزودنی

    اثر

    Anti - Seize Extreme Pressure

    جلوگیری از بروز جوش سرد قطعات فلزی به یکدیگر

    ضد سایش

    کاهش ساییدگی سطوح فلزی متحرک

    بازدارنده خوردگی

    پیشگیری از خوردگی سطوح فلزی متحرک و ثابت

    Inhibitor Aging

    تاخیر در تجزیه ناشی از اکسیداسیون

    کاهش دهنده اصطکاک

    کاهش اصطکاک در مرحله روانکاری مرزی و روانکاری مخلوط

    بهبود دهنده چسبندگی

    بهبود خاصیت چسبندگی گریس به سطوح فلزات

    افزایش دهنده دمای کارکرد

    افزایش محدوده دمایی کارایی گریس


    مشخصات فیزیکی و شیمیایی گریس

    • نقطه قطره ای شدن ( Drop Point )

    نقطه قطره ای شدن تعیین کننده دمای گریس نیست اما به طور کلی باید 30-40 درجه سانتیگراد بالاتر از حداکثر دمای کارکرد دستگاه باشد.

    • رنگ ( Color )

    رنگ در گریس به روغن پایه و صابونی بستگی دارد که با آن ساخته شده است، این ویژگی در مرغوبیت گریس نقشی ندارد.

    • پرکننده ها ( Fillers )

    این مواد برای کاربردهای خاص به صورت جامد یا مایع به گریس اضافه می شود. ادتیوهای بالابرنده تحمل فشار ( EP ) از آن جمله است.

    • مقاومت مکانیکی

    این گزینه مقاومت گریس را در تحمل کارکردهای مکانیکی نشان می دهد. در صورت عدم انتخاب گریس مناسب با نوع کارکرد دستگاه، ساختار آن متلاشی می شود و دیگر قادر به روانکاری نخواهد بود.

    • حداکثر دمای مجاز عملیاتی

    دما نقش کلیدی در انتخاب گریس ایفا می کند. دمای کارکرد گریس بر اساس نوع آن متفاوت بوده و شاخص مهمی در انتخاب گریس است.

    • برگشت پذیری

    به گریس هایی که وقتی به حداکثر دمای کارکرد می رسد ساختار اصلی خود را از دست داده و به طور کامل متلاشی می شود گریس های برگشت ناپذیر گفته می شود، در این حالت گریس باید تعویض شود. در مقابل به گریس هایی که دوباره حالت ژلاتینی خود را به دست می آورد گریس های برگشت پذیر گفته می شود.

    • عمر سرویس

    عمر سرویس عبارت است از فواصل زمانی که گریس باید با توجه به نوع کاربرد تعویض شود.

    • قابلیت پمپاژ

    یکی از موارد مهم در کاربرد گریس قابلیت پمپاژ است. در بسیاری از صنایع به پمپاژ گریس در حالت کارکرد به طور متوالی نیاز است در نتیجه گریس باید مانند روغن قابلیت پمپ شدن در حین عملکرد را داشته باشد.

    درجه بندی گریس ها
    انیستیتو ملی گریس های روانکار ( National Lubricating Grease Institute ) گریس ها را بر مبنای قوام آنها درجه بندی می کند.

    درجه بندی NLGI بر مبنای آزمون نفوذپذیری استاندارد ( DIN 51818, D 2665, D 217 ASTM ) در جدول زیر بیان می شود.

    نحوه استفاده

    کاربرد

    حالت فیزیکی

    نفوذ پس از کار ASTM D 217

    ( 0/1 mm )

    درجه NLGI DIN51818

    به کمک سیستم پمپ کننده مرکزی

    روانکاری چرخ دنده

    مایع تقریبا بی نهایت گرم

    475...445

    430...400

    385...344

    000

    00

    0

    به کمک تلمبه گریس یا پمپ کننده مرکزی

    روانکاری یاتاقان ها

    خیلی نرم

    نرم

    340...310

    295...265

    1

    2

    به کمک تلمبه گریس

    روانکاری یاتاقان ها

    متوسط

    250...220

    3

    به کمک تلمبه گریس

    آب بندی

    سفت

    205...175

    4

    مستقیما به صورت جامد

    آب بندی

    خیلی سفت

    بی نهایت سفت

    160...130

    115...85

    5

    6