روغن های نیمه سنتتیک ترکیبی از روغن های معدنی و سنتتیک است. در این روش، روغن معدنی با افزودن گروه های شیمیایی مصنوعی بهبود می یابد. روغن نیمه سنتتیک معمولا ارزان تر از روغن سنتتیک است و در عین حال، برخی از مزایای روغن سنتتیک را نیز دارد. روغن های نیمه سنتتیک تعادل خوبی بین کیفیت و قیمت دارند. در مقابل روغن سنتتیک چیست؟ این روغن به طور کامل در آزمایشگاه و از طریق فرایندهای شیمیایی پیچیده تولید می شوند.
روغن های سنتتیک ساختار مولکولی یکنواخت و کاملا پایداری دارند تا جایی که از مقاومت بسیار بالا در برابر تغییرات شدید دما برخوردار هستند. از طرفی قابلیت این روغن ها برای کاهش اصطکاک و محافظت از موتور عالی است.
تعریف روغن سنتتیک
روغن سنتتیک به روغنی گفته می شود که به طور کامل از طریق فرایندهای شیمیایی و سنتز مصنوعی در آزمایشگاه یا فرایندهای کارخانه ای تولید شده است. این روغن ها محصول پالایش نفت خام نیستند و از ترکیباتی مانند پلی آلفا اولفین ها (PAO) و یا استرها ساخته می شوند. روغن های سنتتیک ساختار مولکولی یکنواخت و هم شکلی دارند. در ترکیب آن ها از ناخالصی های طبیعی موجود در نفت خام وجود ندارد.
انواع روغن سنتتیک از مقاومت حرارتی عالی برخوردار هستند، تا جایی که در دماهای خیلی بالا فراتر از ۳۰۰ درجه سانتی گراد را نیز کار می کنند. همچنین قابلیت خوبی برای تشکیل لایه روانکاری روی قطعات متحرک مکانیکی دارند. از این نوع روغن برای موتور خودروهای مدرن، توربو شارژ، اسپرت، دیزلی سنگین، هواپیما و یا عملکرد موتور در هوای خیلی سرد یا خیلی گرم استفاده می کنند.
تعریف روغن نیمه سنتتیک
روغن های نیمه سنتتیک ترکیب مهندسی شده از دو نوع روغن پایه است. برای تهیه این نوع معمولا از ترکیب ۶۰ الی ۸۰ درصد روغن سنتتیک با ۲۰ الی ۴۰ درصد روغن معدنی استفاده شده است. البته ممکن است در فرمول نهایی روغن از افزودنی های پیشرفته برای بهبود ویژگی های فنی استفاده شود. روغن های نیمه سنتتیک تعادلی میان عملکرد عالی و قیمت اقتصادی هستند.
عملکرد آن ها از روغن های معدنی خالص محصول پالایش نفت خام بهتر است. در عین حال با قیمت بسیار اقتصادی تر از روغن های سنتتیک کامل فروخته می شوند. مقاومت روغن های نیمه سنتتیک در برابر اکسیداسیون از روغن های معدنی بهتر است و با عملکرد خوب در هوای خیلی سرد و پایداری قابل قبول در هوای خیلی گرم کار می کنند. روغن های نیمه سنتتیک گزینه ایده آل انواع موتورهای معمولی در اقلیم های گوناگون خصوصا تغییرات فصلی ایران هستند.
مقایسه کامل تفاوت روغن نیمه سنتتیک با تمام سنتیتیک
روغن های سنتتیک نماینده پیشرفته ترین فناوری روانکاری هستند که به دلیل فرآیند تولید کنترل شده ناخالصی بسیار ناچیزی دارد و قیمت آن بالاتر است. روغن های نیمه سنتتیک نسبت به کیفیت نوع روغن تمام سنتتیک قیمت پایین تری دارد. تفاوت روغن سنتتیک یا نیمه سنتتیک از جنبه های گوناگون فنی عبارت اند از:
- ترکیب پایه
- یکدستی مولکول ها
- مقاومت در دماهای بالا / پایین
- کاهش اصطکاک و سایش موتور
- عمر مفید روغن
- قیمت
ترکیب پایه
روغن های سنتتیک کامل از طریق سنتز شیمیایی تهیه می شود. اما ترکیب پایه روغن های نیمه سنتتیک براساس مخلوط هدفمندی از روغن معدنی و سنتتیک است. همین ترکیب پایه مهم ترین تفاوت روغن سنتتیک و نیمه سنتتیک محسوب می شود، زیرا روغن های سنتتیک را بدون دخالت ترکیبات معدنی و تنها از طریق فرایندهای پیچیده شیمیایی تهیه می کنند. بنابراین روغن های پایدار و یکنواختی هستند.
تفاوت روغن موتور نیمه سنتتیک و تمام سنتتیک به دلیل قیمت بالا از ترکیب روغن های معدنی با روغن سنتتیک محصول میانی تهیه می شود که به عنوان روغن های نیمه سنتتیک در بازار عرضه شده است. یک روغن نیمه سنتتیک معمولا با ترکیب پایه ۶۰ الی ۸۰ درصد روغن سنتتیک با ۲۰ الی ۴۰ درصد روغن معدنی تصفیه شده تولید می شود.
یکدستی مولکول ها
ساختار مولکولی روغن های سنتتیک به مراتب بهتر از روغن های نیمه سنتتیک است. روغن های سنتتیک دارای ساختار مولکولی کاملا یکسان و یکنواخت هستند و اندازه مولکول ها در این روغن ها تقریبا هم شکل است. این ساختار مولکولی منظم باعث می شود تا روغن های سنتتیک عملکرد روانکاری بهتری داشته و از ایجاد اصطکاک یا تلفات انرژی بکاهند.
اما اضافه شدن روغن های معدنی در نیمه سنتتیک ها ساختار مولکولی آن ها را ناهمگن کرده است. اندازه مولکولی در روغن نیمه سنتتیک متفاوت و کاملا تصادفی است و به هر حال از روغن های تمام معدنی بهتر هستند.
مقاومت در دماهای بالا / پایین
عملکرد در محدوده دماهای بسیار بالا یا بسیار پایین مهم ترین نکته فنی بررسی تفاوت روغن فول سنتتیک و نیمه سنتتیک است. کاربرد روغن ها کاملا وابسته به همین قابلیت است. در تنش های دمایی روغن های سنتتیک عملکرد بسیار عالی دارند. تا جایی که در دمای بسیار پایین کمتر از ۵۰- درجه سانتی گراد همچنان روان هستند. در واقع ساختار مولکولی یکسان روغن های سنتتیک از غلیظ شدن آن ها در دماهای خیلی پایین جلوگیری می کند. اما یک روغن نیمه سنتتیک نهایتا قادر است تا دمای ۳۰- درجه سانتی گراد عملکرد ایده آل داشته باشد.
در دماهای بسیار بالا نیز روغن های سنتتیک برنده رقابت هستند. ساختار مولکولی روغن سنتتیک آنقدر قوی است که در دمای بسیار بالا تجزیه نمی شود و به طور معمول قادر است تا در محدوده دمای 300 درجه سانتی گراد نیز کار کند. در مقابل حداکثر دمای قابل تحمل روغن نیمه سنتتیک فقط ۲۲۰ درجه سانتی گراد است. این تفاوت روغن فول سنتتیک و نیمه سنتتیک در شرایط بحرانی اهمیت بالایی دارد.
کاهش اصطکاک و سایش موتور
روغن های سنتتیک قادر هستند که لایه روانکاری یکنواخت و کاملا پایدار بین قطعات متحرک موتور ایجاد کنند. مولکول های هم شکل و منظم روغن سنتتیک به راحتی روی هم می لغزند و قابلیت روانکاری فوق العاده بالایی دارند. روانکاری برای کاهش اصطکاک نکته استراتژیک تفاوت نیمه روغن سنتتیک با تمام سنتتیک است.
ترکیب روغن های معدنی باعث شکل گیری ساختار مولکولی ناهمگن در روغن نیمه سنتتیک شده که نهایتا از قدرت روانکاری آن می کاهد. قدرت روانکاری روغن های سنتتیک در لحظه راه اندازی موتور عالی است. روغن های سنتتیک به مراتب سریع تر از دیگر روغن ها در لحظه استارت به قطعات متحرک می رسند.
عمر مفید روغن
عمر مفید روغن های سنتتیک در بازه ۱۰ الی ۱۵ هزار کیلومتر است. حتی برخی از روغن های سنتتیک توانایی کارکرد ملایم تا ۲۵ هزار کیلومتر را دارند. این مقدار خیلی بیشتر از عمر مفید ۶ الی ۸ هزار کیلومتر روغن های نیمه سنتتیک است. روغن های سنتتیک از پایداری خوبی در برابر اکسیداسیون برخوردار هستند و تحمل دمایی فوق العاده بالایی دارند. عمر مفید انواع روغن سنتتیک یا نیمه سنتتیک شامل موارد زیر است:
|
نوع روغن |
عمر معمول کیلومتر |
حداکثر در شرایط ایده آل |
حداقل در شرایط سخت |
|
سنتتیک کامل |
10,000 الی 150,000 | 25,000 |
۸۰۰۰ |
|
نیمه سنتتیک |
۶۰۰۰ الی ۸۰۰۰ | 12,000 |
۵۰۰۰ |
|
معدنی |
۵۰۰۰ الی ۷۰۰۰ | ۸۰۰۰ |
۳۰۰۰ |
قیمت
قیمت روغن های سنتتیک به مراتب از نیمه سنتتیک یا تمام معدنی بالاتر است. فرایند تولید پیچیده از طریق سنتز شیمیایی در راکتور و مواد اولیه گران قیمت به همراه قابلیت های ویژه روانکاری کافی است تا قیمت روغن های سنتتیک در مقایسه با دیگر انواع روغن بالاتر باشد. اما لزوما نیازی نیست تا برای هر نوع خودرو از روغن های گران قیمت تمام سنتتیک استفاده کنید.
روغن های نیمه سنتتیک برای استفاده در اکثر خودروهای معمول ایرانی مانند پراید، پژو یا سمند مناسب هستند. اما برای خودروهای توربو یا هیبریدی و یا زمانی که از خودرو در مسافت های طولانی پی در پی استفاده می کنید، بهتر است روغن سنتتیک تهیه نمایید.
کاربرد معمول
استفاده از روغن سنتتیک یا نیمه سنتتیک کاملا به موارد کاربردی آن وابسته است. از روغن های سنتتیک در هر نوع موتوری می توانید استفاده کنید، ولی عکس آن صادق نیست. زیرا روغن های نیمه سنتتیک به هیچ حالت مناسب استفاده در موتورهای توربو یا هیبریدی نیستند.
-
روغن های نیمه سنتتیک
کاربرد معمول روغن های نیمه سنتتیک برای اکثر خودروهای بنزینی معمولی مانند پژو پارس، پژو ۲۰۶ یا سمند است. از طرفی روغن ایده آل برای یک رانندگی ملایم در فضای شهری با اهداف روزمره هستند. همچنین برای استفاده در آب و هوای معتدل و چهار فصل ایران عالی است.
-
روغن های فول سنتتیک
کاربرد معمول روغن های فول سنتتیک برای موتورهای توربو شارژ و یا سوپر شارژ است. حتی توصیه شده که در موتورهای هیبریدی از این نوع روغن ها استفاده کنید. در کل روغن سنتتیک گزینه ایده آل خودروهای لوکس یا اسپرت است. همچنین برای استفاده از خودروهای معمول در شرایط آب و هوای شدید مانند شهرهای سردسیری یا کویری توصیه می شود.
مزیت اصلی
مزیت اصلی روغن سنتتیک و نیمه سنتتیک به قرار زیر است:
مزیت اصلی روغن سنتتیک
- عملکرد عالی در دماهای زیر ۳۰- درجه و بالای ۱۵۰+ درجه سانتی گراد
- کاهش فوق العاده عالی اصطکاک و سایش به علت ساختار مولکولی یکنواخت
- طول عمر مفید قابل توجه بالای ۱۰۰۰ کیلومتر
- صرفه جویی در مصرف سوخت و کاهش انتشار آلایندگی ها
مزیت اصلی روغن نیمه سنتتیک
- قیمت مقرون به صرفه در مقایسه با کارایی روغن
- ارتقا عملکرد موتور در مقایسه با روغن های معدنی
- مناسب برای اکثر خودروهای معمولی با فعالیت روزمره
- عملکرد خوب برای رانندگی شهری توامان با توقف و حرکتهای مکرر
جمع بندی
انتخاب از میان روغن سنتتیک یا نیمه سنتتیک به شرایط حضور و نحوه استفاده از آن بستگی دارد. در کل روغن های سنتتیک با ساختار مولکولی یکنواخت و کنترل شده، بهترین محافظت را برای موتور ارائه می دهند. اما نهایتا روغن های الزامی برای هر نوع موتوری نیستند. توصیه می کنیم که برای عملکرد موتورهای توربو و یا هیبریدی از نوع خودروهای لوکس یا اسپرت تحت فعالیت سنگین از روغن فول سنتتیک استفاده کنید. اما برای فعالیت روزمره خودروهای معمولی روغن های نیمه سنتتیک انتخاب اقتصادی و مطمئن هستند.
من متخصص مهندسی مکانیک هستم و چندین سال در حوزه تصفیه روغن و تجهیزات صنعتی تجربه دارم. هدف من از نوشتن مقالات در «نیرو نماد» این است که دانش فنی را به شکل کاربردی و قابل استفاده برای حرفهایها و علاقهمندان به اشتراک بگذارم.
