از جمله معروف ترین پالایشگاه های گاز ایران شامل پالایشگاه های گاز پارسیان، بیدبلند، شهید هاشمی نژاد و فجر جم هستند. علاوه بر این، منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس در عسلویه نیز محل استقرار تعداد زیادی از پالایشگاه های گاز است. این پالایشگاه ها به منظور تصفیه و تبدیل گازهای طبیعی و میعانات گازی به محصولات مختلف همچون گاز طبیعی شیرین، گاز مایع، میعانات گازی و سایر فرآورده ها طراحی و احداث شده اند.
پالایشگاه های گاز و پالایشگاه های نفت ایران از این جهت نقش اساسی در تامین انرژی کشور دارند و علاوه بر تامین گاز شیرین برای مصرف داخلی، میعانات گازی و گازهای مایع را نیز به پتروشیمیها و سایر مصرفکنندگان منتقل میکنند.
لیست پالایشگاه های گاز ایران
پالایشگاه های گاز ایران در سطح کشور پراکنده اند و به ویژه در مناطق جنوبی کشور به دلیل وجود میادین گازی و نفتی، بیشترین تعداد این واحدها را می توان مشاهده کرد. از جمله مهم ترین پالایشگاه های گاز ایران می توان به موارد زیر اشاره کرد که این پالایشگاه ها تحت نظارت شرکت ملی گاز ایران و مجتمع گاز پارس جنوبی به عنوان مهم ترین تولیدکنندگان گاز کشور فعالیت دارند.
- پالایشگاه های گاز پارسیان (1 و 2)
- پالایشگاه های گاز بیدبلند (1 و 2)
- پالایشگاه گاز سرخون و قشم
- پالایشگاه گاز شهید هاشمی نژاد
- پالایشگاه گاز فجر جم
- پالایشگاه گاز مسجد سلیمان
- پالایشگاه گاز ایلام
علاوه بر واحدهای NGL و پالایشگاه های گاز که برای تصفیه فرآورده های گازی به کار می روند، سه واحد نم زدایی مستقل نیز با هدف جداسازی آب از گاز شیرین مخازن مربوطه طراحی و به بهره برداری رسیده اند. این واحدها عبارت اند از:
- واحد نم زدایی گنبدلی و شوریجه
- واحد نم زدایی گورزین
- واحد نم زدایی سراجه
تعداد پالایشگاه های گاز ایران
در حال حاضر، ایران دارای 25 پالایشگاه گاز فعال است که 13 مورد از آن ها تحت مدیریت شرکت ملی گاز و 13 مورد دیگر زیر مجموعه شرکت مجتمع گاز پارس جنوبی در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس هستند. این پالایشگاه ها روزانه میلیون ها مترمکعب گاز و میعانات گازی تولید می کنند که بخشی از آن به مصرف داخلی و بخشی دیگر به صنایع پتروشیمی و سایر بخش ها منتقل می شود.
پالایشگاه های گاز ایران بسته به شرایط گاز تولیدی و میزان ترکیبات سمی در آن، از روش های مختلفی برای تصفیه و فرآوری استفاده می کنند. برای مثال، واحدهای NGL در میادین نفتی به منظور استحصال میعانات گازی و گاز مایع ساخته می شوند و گاز سبک تولیدی در این واحدها به شبکه انتقال گاز یا میادین نفتی باز می گردد. با توجه به ظرفیت تولید گاز در ایران، پالایشگاه های گاز این کشور همواره در حال توسعه و به روزرسانی هستند.
پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس (بزرگترین پالایشگاه گاز ایران)
پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس یکی از بزرگترین و مهم ترین پالایشگاه های گاز ایران است که در استان خوزستان واقع شده است. این پالایشگاه به عنوان یکی از پیشرفته ترین واحدهای پالایشی در کشور، به تصفیه گازهای تولیدی از میادین گازی مختلف می پردازد.
با ظرفیت تولید بیش از ۵۵ میلیون مترمکعب گاز شیرین در روز، پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس نه تنها از لحاظ ظرفیت تولید گاز، بلکه از لحاظ تکنولوژی های به کار رفته در فرآیند تصفیه گاز نیز در سطح بالایی قرار دارد.این پالایشگاه از سیستم های پیشرفته برای جداسازی هیدروکربن های سنگین، میعانات گازی و گازهای سمی همچون هیدروژن سولفید و دی اکسید کربن استفاده می کند.
جمع بندی
پالایشگاه های گاز ایران به عنوان یکی از ارکان اصلی صنعت انرژی کشور، نقش حیاتی در تامین انرژی و فرآورده های گازی دارند. پالایشگاه های گاز پارسیان، بیدبلند، شهید هاشمینژاد و فجر جم را می توان نام برد که با 25 پالایشگاه فعال در سطح کشور، این واحدها ظرفیت های بالایی برای تصفیه و تبدیل گازهای طبیعی و میعانات گازی به محصولات ارزشمند فراهم می کنند. پالایشگاه هایی همچون بیدبلند خلیج فارس با ظرفیت های عظیم تولید و فناوری های پیشرفته، یکی از مهم ترین مراکز پالایش گاز در کشور به شمار می آیند.
گازهای تولیدی در میادین گازی و میادین نفتی، به دلیل داشتن ترکیبات متنوع از هیدروکربن های سبک و سنگین و گازهایی چون هیدروژن سولفید، دی اکسید کربن و کربن دی سولفید، نیازمند فرایندهای پیچیده ای برای تصفیه و تبدیل به محصولات قابل استفاده هستند.
سوالات متداول
1. آیا بهره برداری از پالایشگاه گاز در ایران به دانش بومی وابسته است؟
بهره برداری از پالایشگاه های گاز در ایران به دانش بومی وابسته است. ایران در سال های اخیر توانسته است با ارتقا دانش فنی و مهندسی خود، بسیاری از فرایندهای پالایش گاز را بهصورت بومی انجام دهد. این امر به توسعه صنعت گاز کشور کمک شایانی کرده است.
2. چه چالش هایی پیش روی پالایشگاه های گاز ایران است؟
پالایشگاه های گاز ایران با چالش های مختلفی روبرو هستند. از جمله این چالش ها می توان به کمبود زیرساخت های انتقال گاز، مشکلات زیست محیطی ناشی از فرآیندهای پالایش و تصفیه، و نیاز به به روزرسانی تجهیزات پالایشگاهی اشاره کرد. همچنین، کاهش میزان تولید نفت خام نیز می تواند به کاهش تولید گاز همراه و در نتیجه کاهش ظرفیت پالایشگاهها منجر شود.
من متخصص مهندسی مکانیک هستم و چندین سال در حوزه تصفیه روغن و تجهیزات صنعتی تجربه دارم. هدف من از نوشتن مقالات در «نیرو نماد» این است که دانش فنی را به شکل کاربردی و قابل استفاده برای حرفهایها و علاقهمندان به اشتراک بگذارم.
