گریس آنتی سیز که به آن خمیر ضد گریپاژ نیز گفته می شود. یک ترکیب روان کننده نیمه جامد و تخصصی است که برای محافظت از قطعات فلزی در برابر سایش، خوردگی، زنگ زدگی و همچنین قفل شدگی قطعات در شرایط سخت مورد استفاده قرار می گیرد. برخلاف گریس های معمولی که در دماهای بالا تبخیر می شوند یا می سوزند، آنتی سیزها به دلیل برخورداری از ساختار منحصربه فرد، حتی بعد از سال ها کارکرد در شرایط جوی سخت و دماهای نزدیک به ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد، امکان باز شدن راحت قطعات را فراهم می آورند.
در صنایع تولیدی و ماشین آلات، کوچک ترین اصطکاک یا زنگ زدگی در یک پیچ ساده از ماشین آلات می تواند باعث توقف کامل یک خط تولید چند میلیارد تومانی شود. گاهی اوقات پیچ ها هنگام باز کردن یا جوش خوردن دو سطح فلزی به یکدیگر بر اثر حرارت بالا می شکنند، همین اتفاق به ظاهر کوچک خسارت های جبران ناپذیری به بار خواهد آورد؛ اما فقط با یک روانکار صنعتی کم هزینه و انجام آنتی سیز می توان از بروز چنین اتفاقاتی جلوگیری کرد.
محتویات آنتی سیز (Anti-Seize)
محتویات مورد استفاده در فرمولاسیون آنتی سیز عبارت اند از:
- روغن پایه که وظیفه جابه جایی ذرات و تسهیل در اعمال گریس روی سطح را بر عهده دارد و از نوع معدنی یا روغن سنتتیک است. این روغن نسبت به دما حساس است و ممکن است در دماهای بسیار بالا بسوزد؛ اما در این شرایط نیز ذرات جامدی از آن باقی می ماند.
- ذرات روان کننده جامد که پودرهای میکروسکوپی فلزاتی مانند مس، نیکل، آلومینیوم و مواد غیرفلزی مانند گرافیت، سرامیک و کلسیم فلوراید را شامل می شود.
- مواد افزودنی که برای بهبود مقاومت در برابر اکسیداسیون، خوردگی و شستشو با آب به ترکیب گریس افزوده می شوند.
با بهره گیری از این فرمولاسیون قدرتمند حتی بعد از این که روغن پایه در اثر حرارت از بین برود، یک لایه محافظ از ذرات جامد بین دنده های پیچ یا سطوح فلزی باقی می ماند و مانع از برقراری تماس مستقیم فلز با فلز خواهد شد.
عملکرد اصلی گریس آنتی سیز
گریس آنتی سیز فقط برای یک روغن کاری ساده مورد استفاده قرار نمی گیرد. کاربری این محصول بسیار گسترده است. از جمله مهم ترین عملکردهای گریس آنتی سیز می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- جلوگیری از چسبندگی و قفل شدن
- محافظت در برابر خوردگی
- روانکاری
- محافظت در برابر گالینگ
جلوگیری از چسبندگی و قفل شدن
در محیط های صنعتی، گیرپاژ یا قفل شدن از اتفاقات رایج است و زمانی رخ می دهد که دو سطح فلزی تحت فشار و با دمای بالا به هم جوش سرد می خورند. آنتی سیز، یک لایه میکروسکوپی بین دنده ها ایجاد می کند و به این وسیله مانع از برقراری پیوند مولکولی بین دو سطح خواهد شد. با استفاده از گریس آنتی سیز دیگر در زمان تعمیرات، قطعات بدون نیاز به برش یا اعمال گشتاورهای مخرب به راحتی از هم باز می شوند.
محافظت در برابر خوردگی
بیشتر قطعات صنعتی در معرض رطوبت، مواد شیمیایی و نمک قرار دارند. آنتی سیز راه نفوذ این مواد به داخل رزوهها و سطوح اتصال را مسدود کرده و به این وسیله از زنگ زدگی و اکسیداسیون آن ها جلوگیری می کند. برای همین از گریس آنتی سیز به طور گسترده برای بقای تجهیزات در صنایع دریایی استفاده می کنند.
روانکاری
آنتی سیز برای روانکاری قطعات پرسرعت مثل بلبرینگ نیز مورد استفاده قرار می گیرد. استفاده از این گریس در زمان مونتاژ باعث می شود تا اصطکاک به مقدار قابل توجهی کاهش یابد در نتیجه آن گشتاور اعمال شده به پیچ به طور دقیق تری به نیروی پیش بار تبدیل می شود و اتصال محکم تر و ایمن تری ایجاد شود.
محافظت در برابر گالینگ
گالینگ یا خراشیدگی سطحی، نوعی سایش شدید است که در اثر اصطکاک بین دو سطح فلزی به خصوص سطوح استیل ضدزنگ و تیتانیوم ایجاد می شود. ذرات جامد موجود در آنتی سیز مانند یک ضربه گیر عمل کرده و با ممانعت از بروز این اصطکاک از کنده شدن ذرات ریز فلز و مسدود شدن رزوه ها جلوگیری می کنند.
کاربردهای آنتی سیز
گریس آنتی سیز در هر جایی که قطعات نیاز به دمونتاژ دارند و باید در آینده و بازه زمانی دیگری از هم جدا شوند، مورد استفاده قرار می گیرد. برخی از مهم ترین موارد کاربردی آنتی سیز عبارت اند از.
- برای پیچ های اگزوز و موتور به دلیل تغییرات دمایی شدید در خودروها و ژنراتورها
- در اتصالات لوله کشی و فلنج ها برای ممانعت از نشتی و راحت تر کردن باز کردن شیرآلات بعد از سال ها
- در توربین ها و بویلرها صنایع نیروگاهی که دمای بالایی دارند.
- در سیستم های ترمز برای جلوگیری از جیرجیرکردن و قفل شدن لنت ها و کالیپرها
- در تجهیزات دریایی برای محافظت در برابر خوردگی شدید ناشی از آب شور
- در ماشین آلات کشاورزی و ساختمانی برای جلوگیری از فرسایش ماشی از خاک، لجن و رطوبت دائمی
انواع آنتی سیز
گریس آنتی سیز انواع مختلفی دارد. هر یک از انواع این محصول باتوجه به فرمولاسیون خود برای کاربری خاصی مناسب هستند. پس باید نوع آنتی سیز را متناسب با کاربری خود انتخاب کنید در غیر این صورت انتخاب اشتباه می تواند منجر به خوردگی گالوانیکی و بروز واکنش شیمیایی بین دو فلز متفاوت شود. از جمله انواع رایج این محصول عبارت اند از:
- آنتی سیز پایه نیکل
- آنتی سیز پایه نقره
- آنتی سیز پایه آلومینیوم
- آنتی سیز پایه مس
- آنتی سیز صنایع غذایی
- آنتی سیز هسته ای
آنتی سیز پایه نیکل
این نوع آنتی سیز برای محیط هایی با دمای فوق العاده بالایی دارند و محیط های شیمیایی بسیار خورنده فرموله شده است. آنتی سیز نیکل دارای پایه فلزی سخت است و برای کاربردهایی که فشار فیزیکی زیادی را باید تحمل کنند مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین برای استفاده روی استیل ضد زنگ نیز بهترین گزینه است.
آنتی سیز پایه نقره
در ترکیبات این نوع گریس، ذرات نقره و گرافیت وجود دارد. از این نوع آنتی سیز برای کاربریهایی که نیاز به هدایت الکتریکی بالا یا مقاومت زیاد در برابر مواد شیمیایی خاص دارند، استفاده می شود. آنتی سیز پایه نقره قابلیت تحمل دکای بسیار بالا را دارد.
آنتی سیز پایه آلومینیوم
یکی از رایج ترین و ارزان ترین انواع آنتی سیز که برای مصارف عمومی کاربرد دارد، آنتی سیز پایه آلومینیوم است. این گریس در برابر خوردگی بسیار مقاوم بوده و بیشتر در کارگاه های مکانیکی برای پیچ های عمومی که در معرض دمای خیلی بحرانی نیستند به کاربرده می شود.
آنتی سیز پایه مس
در فرمولاسیون آنتی سیز پایه مس از فلز مس استفاده شده که قابلیت هدایت حرارتی و الکتریکی بالایی دارد. گریس آنتی سیز پایه مس برای اتصالات فولادی، چدنی و مسی بهترین گزینه است. گریس مولیکوت HSC Plus یکی از بهترین آنتی سیزهای پایه مس است که در سیستم های ترمز و موتورها کاربرد دارد.
آنتی سیز صنایع غذایی
در صنایع نیز از آنتی سیزهایی که دارای تاییدیه NSF هستند، استفاده می کنند. در کارخانجات تولید مواد غذایی که احتمال دارد به طور تصادفی روانکار با محصول غذایی تماس پیدا کند، آنتی سیزهای بدون فلز و غیرسمی که اغلب بر پایه سرامیک یا کلسیم هستند، مورد استفاده قرار می گیرند.
آنتی سیز هسته ای
آنتی سیز هسته ای یکی از حساس ترین نوع این گریس ها است که تحت استانداردهای بسیار سخت گیرانه تولید می شود. این نوع آنتی سیزها فاقد جیوه، مس، سرب و سایر فلزاتی هستند که در محیط های رادیواکتیو یا در تماس با زیرکونیوم دچار واکنش های ناخواسته می شوند.
جمع بندی
آنتی سیز چیست باید گفت که این ماده روان کننده ترکیبی برای محافظت از زنگ زدگی استفاه می شود. این روانکار صنعتی منحصربه فرد، سلامت قطعات گران قیمت تجهیزات مختلف را تضمین می کند. نوع گریس آنتی سیز را باید بر اساس جنس قطعه و دمای کاری آن، انتخاب کنید. این کار باعث می شود هزینه های تعمیر و نگهداری قطعات تا حد زیادی کاهش یابد و از بروز حوادث ناخواسته ناشی از بریدن پیچ ها جلوگیری شود.
من متخصص مهندسی مکانیک هستم و چندین سال در حوزه تصفیه روغن و تجهیزات صنعتی تجربه دارم. هدف من از نوشتن مقالات در «نیرو نماد» این است که دانش فنی را به شکل کاربردی و قابل استفاده برای حرفهایها و علاقهمندان به اشتراک بگذارم.
