روغن ریزی ماشین یکی از مشکلات متداولی است که با افزایش و میزان کارکرد وسیله نقلیه بروز پیدا می کند. فرسودگی قطعات، پوسیدگی واشرها و ایجاد ترک در اتصالات از مهم ترین عواملی هستند که زمینه نشت روغن از بخش های مختلف موتور را فراهم می کنند. این اتفاق علاوه بر کاهش سطح روغن و آسیب رساندن به قطعات متحرک، می تواند خطراتی جدی مانند افزایش دمای موتور یا حتی آتش سوزی را به دنبال داشته باشد.
در سیستم روغن کاری، روغن توسط اویل پمپ با فشار بالا به مجاری مخصوص هدایت می شود تا عمل روانکاری به درستی انجام شود. همین فشار زیاد در کنار حرارت بالای موتور، تمایل روغن به خروج از کوچک ترین منافذ را افزایش می دهد. در چنین شرایطی توجه به سلامت سیستم و بررسی به موقع نشتی ها اهمیت زیادی دارد؛ چراکه در برخی موارد، ورود آب به مدار روغن نیز می تواند مشکل را پیچیده تر کند و حتی نیاز به اقداماتی مانند جداسازی آب از روغن را به وجود آورد. رسیدگی سریع به این مسائل، از خسارت های سنگین تر و هزینه های بالاتر جلوگیری خواهد کرد.
علت روغن ریزی در ماشین
روغن ریزی خودرو اغلب به صورت آهسته و تدریجی اتفاق می افتد و ممکن است تا زمانی که به مرحله بحرانی نرسد، مورد توجه قرار نگیرد. در صورتی که این نشتی به موقع شناسایی و برطرف نشود، کاهش سطح روغن موتور را به دنبال خواهد داشت. کاهش روغن نیز باعث افزایش اصطکاک بین قطعات، بالا رفتن دمای موتور، آسیب به اجزای داخلی و در نهایت از کار افتادن کامل موتور می شود. برخی از مهم ترین و شایع ترین دلایلی که منجر به نشتی روغن خودرو می شود عبارتند از:
- خراب شدن واشر آب بندی
- خراب شدن کاسد نمد گیربکس
- سوراخ شدن محفظه روغن موتور
- خراب شدن محفظه روغن هیدرولیک
- آسیب دیدن پلوس
انواع روغن ریزی خودرو
تشخیص درست نوع روغن نشتی اولین قدم برای رفع روغن ریزی است؛ در واقع ماشین برای عملکرد درست، روانکاری و خنک کردن قطعات داخلی به روغن های مختلفی نیاز دارد. به این علت است که در وهله اول ابتدا باید تشخیص دهیم نوع نشتی روغن از چه نوعی است. انوع روغن که درون خودرو ها به کار می رود شامل 4 نوع روغن موتور، روغن ترمز، روغن هیدرولیک (روغن فرمان)، روغن گیربکس است.
روغن ریزی موتور ماشین
رایج ترین نوع روغن ریزی خودرو معمولا مربوط به مربوط به روغن موتور ماشین است. عموما لکه های مربوط به روغن موتور به رنگ قهوه ای یا سیاه هستند چرب بودن لکه، مقاومت بالا در برابر تمیز شدن و داشتن بویی شبیه به بوی لاسیتیک سوخته از دیگر نشانه های تشخیص است.
بیشترین روغن ریزی موتور مربوط به پیچ کارتل، واشر کارتل، کاسه نمد دو طرف میل لنگ ها، لاستیک چکمه ای، شمع روغن، فیلتر روغن، واشر سرسیلندر و … میشود در صورت مشاهده این نوع از نشتی بهتر است سریعا به مکانیکی مراجعه کنید؛ زیرا روغن ریزی موتور می تواند باعث خرابی در موتور و دیگر خرابی های دیگر نیز شود.
روغن ریزی بخش هیدرولیک خودرو
از اصلی ترین ویژگی های روغن ریزی از بخش هیدرولیک خودرو داشتن بوی تند، رقیق و رنگ قرمز یا قهوه ای است. این نوع از نشتی زیاد شایع نیست و می توان با چکاپ های دوره ای به راحتی از آن پیشگیری کرد؛ از دلایل نشتی روغن در سیستم هیدرولیک می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خرابی فشنگی هیدرولیک
- خرابی مخزن هیدرولیک
- خرابی شلنگ هیدرولیک
- خرابی پینیون فرمان
روغن ریزی سیستم ترمز خودرو
خطرناک ترین نوع نشتی روغن ریزی از سیستم ترمز خودرو است در صورتی که این نوع از نشتی را مشاهده کردید حتما در اولین فرصت به یک تعمیرگاه مراجعه کنید. روغن ترمز رنگی شبیه به کهربایی و غلظت کم دارد؛ توجه داشته باشید که هرگونه سهل انگاری در نشتی روغن ترمز می تواند عواقب جبران ناپذیری به همراه داشته باشد. وجود مشکل در قطعات پمپ ترمز، سیلندر ترمز و واشر ترمز از جمله دلایل نشتی می باشد. این نوع از روغن ریزی در نزدیکی چرخ ها اتفاق می افتد و تاثیر مستقیم بر سیستم ترمز خودرو دارد.
روغن ریزی گیربکس خودرو
این نوع از روغن ریزی بسیار شایع نیست و در مواقع خیلی کمی اتفاق می افتد. راه تشخیص تفاوت این دو روغن، بوی آن ها است که کمی شبیه به بنزین است؛ در صورتی که بوی روغن موتور شبیه به لاستیک سوخته است. نشتی روغن گیربکس می تواند باعث بالا رفتن دما و افزایش اصطکاک بین قطعات داخلی شود. این وضعیت با کاهش میزان روانکاری همراه است و در صورت بی توجهی، ممکن است صدمات جدی و حتی غیرقابل جبران به مجموعه گیربکس وارد کند.
در گیربکس های اتوماتیک، کم شدن سطح روغن علاوه بر افت عملکرد و کاهش توان انتقال نیرو، می تواند منجر به از کار افتادن کامل گیربکس شود. همچنین اختلال در عملکرد سیستم هیدرولیکی و آسیب دیدن قطعات الکترونیکی از دیگر پیامدهای احتمالی نشت روغن در این نوع گیربکس ها است. همچنین این نوع از نشتی می تواند به دلایل زیر اتفاق بیفتد:
- سوراخ یا ترک خوردگی در پوسته گیربکس
- خرابی فشنگ دنده عقب
- مشکل در اتصال پوسته و پوسته کلاج
- پاره شدن واشرها
- عدم تعویض به موقع روغن گیربکس
چگونه محل روغن ریزی خودرو را پیدا کنیم؟
برای تشخیص چرایی روغن ریزی ابتدا باید به محل نشت دقت کرد چون که هرکدام از سیال های ماشین می تواند متعلق به قسمت خاصی از خودرو باشد. برای تشخیص روغن ریزی می توانید یک کاغذ سفید یا کارتن را در زیر خودرو قرار داهید. با اینکار می توان به راحتی محل نشتی و نوع نشتی را تشخیص داد.
مراحل تشخیص روغن ریزی خودرو
بهترین راه تشخیص روغن ریزی در خودرو رفتن پیش یک تعمیرکار خبره است زیرا که این دلایل می تواند در خودروهای مختلف متفاوت باشد. همچنین در نظر داشته باشید که دلایلی مانند روغن سوزی و کیفیت نامطلوب روغن انتخاب شده برای خودرو نیز می تواند باعث کاهش روغن خودرو شوند. مراحل تشخیص روغن ریزی خودرو عبارت اند از:
- راحت ترین روش تشخیص نشتی پس از توقف چند ساعته خودرو است به طوری که هنگامی که خودرو را خاموش کردید، پس از حدود 1 الی 2 ساعت کف محلی که ماشین را در آن نگه داشته اید را نگاه کنید.
- دومین روشی که برای تشخیص روغن ریزی وجود دارد بردن خودرو به کارواش است. ماشین خود را به کارواش برده سپس اقدام به شستن موتور آن با رعایت موارد الزامی کنید. بعد از شستن موتور ماشین باید حدود 2 الی 3 روز با خودروی خود رانندگی کنید. در بیشتر موارد بعد از چند روز محل روغن ریزی مشهود است.
- یکی از دلایل دیگری که بسیار مشهود است خرابی واشر درب سوپاپ خودرو به علت گرمای بالا و یا فشار زیاد می باشد. به طوری که واشر خودرو خراب شده و روغن از بالای موتور به زیر ماشین سرازیر می شود.
- در بعضی از مواقع نیز امکان خرابی واشر درب کارتل ماشین نیز وجود دارد.
آیا روغن ریزی ماشین خطرناک است؟
نشت روغن ریزی ماشین علاوه بر خطرات ایمنی، می تواند در صورت ورود به خاک یا آبراه ها و یا سوختن ناقص، یکی از عوامل آلایندگی محیط زیست و علت آلودگی هوا باشد. علاوه بر این، خروج روغن از سیستم می تواند به اجزای مختلفی مانند موتور، رادیاتور و سامانه گرمایش و تهویه مطبوع (HVAC) آسیب وارد کند. این وضعیت همچنین احتمال فرسودگی و تخریب زودهنگام آب بندها و شیلنگ های لاستیکی را افزایش می دهد و در بلندمدت هزینه های تعمیر و نگهداری را بالا می برد.
نتیجه گیری
عوامل مختلفی می توانند زمینه ساز روغن ریزی ماشین شوند؛ از جمله فرسودگی قطعات در اثر کارکرد طولانی، خراب شدن واشرها و کاسه نمدها، ایجاد ترک در بدنه موتور یا گیربکس، شل شدن پیچ ها و اتصالات و حتی استفاده از روغن نامناسب اصلی ترین دلایل روغن ریزی است. برای تشخیص نوع روغن نشت کرده می توان به رنگ، بو و میزان غلظت آن توجه کرد. روغن موتور رنگی تیره و حالتی چرب دارد و گاهی بوی بنزین می دهد.
روغن ترمز شفاف است و خاصیت خورندگی بالایی دارد. روغن هیدرولیک نسبت به روغن موتور روشن تر است و بوی بنزین ندارد. در مقابل، روغن گیربکس غلیظ تر بوده و بویی شبیه نفت از آن استشمام می شود. بی توجهی به این موارد ممکن است در نهایت نیاز به تعمیرات تخصصی و استفاده از روغن های مناسب هیدرولیک و فرمان از مراکزی مانند نیرونماد را افزایش دهد.
من متخصص مهندسی مکانیک هستم و چندین سال در حوزه تصفیه روغن و تجهیزات صنعتی تجربه دارم. هدف من از نوشتن مقالات در «نیرو نماد» این است که دانش فنی را به شکل کاربردی و قابل استفاده برای حرفهایها و علاقهمندان به اشتراک بگذارم.
